hist6-1.4· Azərbaycan tarixi· ~13 dəq

Manna dövləti

İlk mərkəzləşmiş Azərbaycan dövləti.

Manna dövləti Azərbaycan tarixində mühüm yer tutur, çünki bu, ərazimizdə yaranan ilk mərkəzləşmiş dövlət hesab olunur. Manna e.ə. IX əsrdə cənubda, Urmiya gölünün hövzəsi ətrafında formalaşmış, paytaxtı isə İzirtu şəhəri olmuşdur. Ölkə iki qüdrətli qonşusu — Assuriya və Urartu arasında yerləşdiyindən, uzun müddət onların hər ikisi ilə mübarizə aparmalı olmuşdur; lakin Manna hökmdarları çevik siyasət yeridərək, bəzən biri ilə, bəzən digəri ilə əlaqə quraraq öz müstəqilliyini qoruya bilmişlər. Mannanın ən güclü hökmdarı İranzu olmuşdur: onun dövründə ayrı-ayrı vilayətlər mərkəzi hakimiyyətə tabe etdirilmiş, dövlət daha mütəşəkkil formaya salınmışdır. Manna iqtisadiyyatında əkinçilik, maldarlıq (xüsusilə atçılıq) və sənətkarlıq (metal emalı) geniş inkişaf etmişdi; Həsənli təpəsindəki tapıntılar bunu sübut edir. Lakin sonrakı dövrdə Manna zəiflədi və e.ə. VI əsrin əvvəllərində regionda güclənməkdə olan Midiya dövləti tərəfindən işğal edilərək tarix səhnəsindən çıxdı.

📌Nümunə

Məsələn: Manna dövləti e.ə. IX əsrdə yarandığı andan e.ə. VI əsrin əvvəllərinə qədər, təxminən üç əsr boyu mövcud olmuş, sonda Midiyaya qatılmışdır.

Əsas terminlər

Manna dövləti — Azərbaycan ərazisində yaranan ilk mərkəzləşmiş dövlət; e.ə. IX əsrdə Urmiya gölü hövzəsində formalaşmışdır.
İzirtu — Manna dövlətinin paytaxtı olan şəhər.
İranzu — Manna dövlətinin ən güclü hökmdarı; onun dövründə vilayətlər mərkəzi hakimiyyətə tabe etdirilərək dövlət daha mütəşəkkil formaya salınmışdır.
Assuriya — Manna dövlətinin cənub-qərbində (Mesopotamiyada) yerləşən qüdrətli qonşularından biri.
Urartu — Manna dövlətinin şimalda yerləşən digər qüdrətli qonşusu.
Midiya — e.ə. VI əsrin əvvəllərində güclənərək Manna dövlətini işğal edən və onun süqutuna səbəb olan dövlət.
Manna dövləti haqqında əsas məlumatlar
XüsusiyyətMəlumat
Yarandığı dövre.ə. IX əsr
ƏraziUrmiya gölü hövzəsi
Paytaxtİzirtu
Ən güclü hökmdarİranzu
Qonşu dövlətlərAssuriya və Urartu
İqtisadiyyatƏkinçilik, maldarlıq (xüsusilə atçılıq), sənətkarlıq (metal emalı)
Süqut dövrüe.ə. VI əsrin əvvəlləri
Süqut səbəbiMidiya dövləti tərəfindən işğal

Manna dövlətinin əsas göstəriciləri

✎Manna dövlətinin tarixi mərhələləri
  1. 1Yaranma: Manna dövləti e.ə. IX əsrdə Urmiya gölü hövzəsində formalaşdı. Bu, Azərbaycan ərazisində yaranan ilk mərkəzləşmiş dövlət hesab olunur.
  2. 2İnkişaf: Hökmdar İranzunun dövründə ayrı-ayrı vilayətlər mərkəzi hakimiyyətə tabe etdirildi, dövlət daha mütəşəkkil formaya salındı. İqtisadiyyatda əkinçilik, maldarlıq (xüsusilə atçılıq) və sənətkarlıq (metal emalı) geniş inkişaf etdi.
  3. 3Süqut: Sonrakı dövrdə Manna zəiflədi və e.ə. VI əsrin əvvəllərində Midiya dövləti tərəfindən işğal edilərək tarix səhnəsindən çıxdı.
🚫Tez-tez səhv

Manna dövlətini işğal edən dövlət Assuriya deyil, Midiyadır. Assuriya Mannanın qonşusu idi, lakin onu işğal etməmişdir — şagirdlər bu iki dövləti tez-tez qarışdırırlar.

💡Qeyd

Manna dövlətinin mövcud olduğu dövrü yadda saxlamaq üçün: e.ə. IX əsrdən e.ə. VI əsrin əvvəllərinə qədər — təxminən üç əsr. Bu, e.ə. 800-cü illərdən e.ə. 500-cü illərə qədər olan dövrü əhatə edir.

Qaydalar

  1. 1Manna dövləti e.ə. IX əsrdə Urmiya gölü hövzəsində yarandı və Azərbaycan ərazisində yaranan ilk mərkəzləşmiş dövlət hesab olunur.
  2. 2Mannanın paytaxtı İzirtu şəhəri idi.
  3. 3Manna qüdrətli qonşuları Assuriya və Urartu arasında çevik siyasət yeridərək müstəqilliyini uzun müddət qoruya bildi.
  4. 4Hökmdar İranzu dövründə Manna vilayətləri mərkəzi hakimiyyətə tabe etdirildi və dövlət daha da mərkəzləşdi.
  5. 5Manna e.ə. VI əsrin əvvəllərində Midiya dövləti tərəfindən işğal edilərək süqut etdi.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq