geo6-7.1· VII Bölmə: Dünyanın sosial mənzərəsi· ~15 dəq

Dünyanın sosial mənzərəsi

Qitələr, okeanlar, dünya ölkələri, ölkə rəmzləri.

Yer kürəsində 7 QİTƏ var: Avropa, Asiya, Afrika, Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Avstraliya, Antarktida. Ən böyük qitə ASİYA (sahəsi ~44.6 mln km²), ən kiçik qitə isə AVSTRALİYADIR (~8.6 mln km²). Yer səthinin təqribən 71%-i SU ilə örtülüdür; bu suların əsas hissəsini 4 OKEAN təşkil edir: Sakit okean (ən böyük, ~165 mln km²), Atlantik okean (~106 mln km²), Hind okeanı (~73 mln km²) və Şimal Buzlu okean (ən kiçik, ~14 mln km²). Dünya ölkələri bir-birindən fərqlənir: ərazisinə görə ən böyük ölkə RUSİYA (~17.1 mln km²), ən kiçik ölkə VATİKANDIR (~0.44 km²); əhalisinə görə ən çox əhalisi olan ölkə HİNDİSTAN (2023-cü ildən), ikinci isə ÇİNDİR; iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə də ölkələr müxtəlifdir. Hər ölkənin özünəməxsus RƏMZLƏRİ var: BAYRAQ (hər ölkənin fərqli), GERB, HİMN. Dünyanın sosial mənzərəsi dedikdə insanların Yer kürəsində necə məskunlaşdığı, ölkələrin coğrafi yerləşməsi, insanların etnik və mədəni müxtəlifliyi nəzərdə tutulur. Ümumi səhv: Avstraliyanı həm qitə, həm ölkə hesab etmək (Avstraliya — qitə, Avstraliya İttifaqı — ölkə); ən böyük okeanı Atlantik zənn etmək (ən böyük Sakit okeandır).

Qrafiklər

Dünyanın yeddi materiki və dörd okeanı (sxematik)
Dünyanın yeddi materiki və dörd okeanı (sxematik)

Əsas terminlər

Qitə — Yer kürəsində yerləşən iri quru sahələri. Dünyada 7 qitə var: Avropa, Asiya, Afrika, Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Avstraliya, Antarktida.
Okean — Yer səthinin təqribən 71 faizini təşkil edən geniş su hövzələri. Dünyada 4 okean var: Sakit, Atlantik, Hind və Şimal Buzlu okean.
Dövlət rəmzləri — Hər bir ölkənin özünəməxsus işarələri: bayraq, gerb və himn. Bu rəmzlər ölkələri bir-birindən fərqləndirir.
Sosial mənzərə — İnsanların Yer kürəsində necə məskunlaşdığı, ölkələrin coğrafi yerləşməsi, insanların etnik və mədəni müxtəlifliyi.
Himn — Hər bir ölkənin özünəməxsus rəsmi musiqili əsəri. Dövlət rəmzlərindən biridir.
Gerb — Hər bir ölkənin özünəməxsus rəsmi nişanı. Dövlət rəmzlərindən biridir.
Dünyanın 4 okeanı və sahələri
Okeanın adıTəxmini sahəsi (mln km²)Xüsusiyyəti
Sakit okean~165Ən böyük okean
Atlantik okean~106İkinci ən böyük okean
Hind okeanı~73Üçüncü ən böyük okean
Şimal Buzlu okean~14Ən kiçik okean

Dörd okean böyükdən kiçiyə doğru sıralanmışdır. Ən böyük okean Sakit, ən kiçik okean isə Şimal Buzlu okeandır.

✎Qitələri böyüklüyünə görə müqayisə etmək
  1. 1Addım 1: Məlumdur ki, ən böyük qitə Asiyadır (təxminən 44.6 mln km²).
  2. 2Addım 2: Ən kiçik qitə isə Avstraliyadır (təxminən 8.6 mln km²).
  3. 3Addım 3: Sual: Hansı qitə daha böyükdür — Avstraliya yoxsa Asiya? Cavab: Asiya Avstraliyadan təxminən 5 dəfə böyükdür.
  4. 4Diqqət: Avstraliya bir qitədir, Avstraliya İttifaqı isə həmin qitədə yerləşən bir ölkədir. Bunlar eyni şey deyil.
🚫Tez-tez səhv

Ümumi səhv: Avstraliyanı həm qitə, həm də ölkə kimi eyni şey hesab etmək. Avstraliya qitədir, Avstraliya İttifaqı isə bu qitədə yerləşən bir dövlətdir.

⚠️Diqqət

Diqqət: Ən böyük okeanı Atlantik okean zənn etmək olmaz. Ən böyük okean Sakit okeandır (təxminən 165 mln km²), Atlantik okean isə ikincidir.

Qaydalar

  1. 1Yer kürəsində 7 qitə var: Avropa, Asiya, Afrika, Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Avstraliya, Antarktida.
  2. 2Ən böyük qitə Asiya, ən kiçik qitə isə Avstraliyadır.
  3. 3Yer səthinin təqribən 71%-i su, 29%-i quru ilə örtülüdür.
  4. 4Dünyada 4 okean var: Sakit okean (ən böyük), Atlantik okean, Hind okeanı, Şimal Buzlu okean (ən kiçik).
  5. 5Ərazisinə görə ən böyük ölkə Rusiya, ən kiçik ölkə isə Vatikandır.
  6. 6Əhalisinə görə ən çox əhalisi olan ölkə Hindistan (2023-cü ildən), ikinci isə Çindir.
  7. 7Hər ölkənin özünəməxsus dövlət rəmzləri var: bayraq, gerb, himn.
  8. 8Avstraliya bir qitədir, Avstraliya İttifaqı isə həmin qitədə yerləşən bir ölkədir — bunlar eyni şey deyil.
  9. 9Dünyanın sosial mənzərəsi insanların məskunlaşması, ölkələrin coğrafi yerləşməsi, etnik və mədəni müxtəlifliyi əhatə edir.
  10. 10Ölkələr bir-birindən ərazisinə, əhalisinə və iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə fərqlənir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq