geo6-2.2· II Bölmə: Plan, xəritə və şərti işarələr· ~14 dəq

Məkanın kodlaşdırılması

Məkan kodlaşdırması — obyektin yerini dəqiq ifadə etmək üçün rəqəm, hərf və ya simvollar sistemindən istifadədir. Poçt ünvanı, koordinat toru (A3, B5), QR kod/barkod, GPS.

Məkanın kodlaşdırılması — obyektin yerini dəqiq ifadə etmək üçün rəqəm, hərf və ya simvollardan ibarət sistemdən istifadə etməkdir. Gündəlik həyatda məkanın kodlaşdırılmasına çoxsaylı misallar var. POÇT ÜNVANI məkan kodlaşdırmasının ən geniş yayılmış nümunəsidir: ölkə, şəhər, küçə, ev nömrəsi kimi iyerarxik kodlaşdırma vasitəsilə istənilən binanın yeri dəqiq müəyyən edilir. KOORDİNAT TORU xəritələrdə obyektlərin yerini dəqiq göstərmək üçün istifadə olunan hərf və rəqəmlərlə işarələnmiş kvadratlar sistemidir. Koordinat torunda sütunlar hərflərlə (A, B, C, D...), sətirlər isə rəqəmlərlə (1, 2, 3, 4...) işarələnir. Hər kvadratın öz adı var — məsələn, A3, B5. ƏHƏMİYYƏTLİ QAYDA: koordinat torunda əvvəlcə HƏRF (sütun), sonra RƏQƏM (sətir) oxunur. Bu, şagirdlərin ən çox səhv saldığı məqamdır! QR KOD və BARKOD da məkan kodlaşdırmasına aid edilə bilər, çünki onlar obyekt (məhsul, bilet, baqaj) haqqında məlumatı — o cümlədən harada istehsal olunduğu, harada olduğu kimi məkan məlumatlarını da kodlaşdırır. GPS (Qlobal Mövqetəyinetmə Sistemi) məkan kodlaşdırmasının ən müasir formasıdır. GPS Yer ətrafında dövr edən peyklərdən siqnal alaraq Yer kürəsində istənilən nöqtənin koordinatlarını təyin edir. ƏHƏMİYYƏTLİ: GPS-in işləməsi üçün xəritə LAZIM DEYİL — GPS siqnalı peykdən alır, xəritə isə ayrıca vasitədir (koordinatları xəritə üzərində göstərmək üçün istifadə oluna bilər). Naviqasiya sistemləri məhz GPS və xəritənin birgə işi sayəsində işləyir: GPS yeri təyin edir, xəritə isə həmin yeri ekranda göstərir. Məkan kodlaşdırması olmasaydı, insanlar obyektlərin harada yerləşdiyini dəqiq ifadə edə bilməz, ünvanlar qarışar, naviqasiya mümkün olmazdı.

Qrafiklər

Hərf-rəqəm koordinat şəbəkəsi, B3 xanası işarələnmiş
Hərf-rəqəm koordinat şəbəkəsi, B3 xanası işarələnmiş

Əsas terminlər

Məkanın kodlaşdırılması — Obyektin yerini dəqiq ifadə etmək üçün rəqəm, hərf və ya simvollardan ibarət sistemdən istifadə etməkdir.
Poçt ünvanı — Məkan kodlaşdırmasının ən geniş yayılmış nümunəsidir. Ölkə, şəhər, küçə və ev nömrəsi kimi iyerarxik kodlaşdırma vasitəsilə istənilən binanın yeri dəqiq müəyyən edilir.
Koordinat toru — Xəritələrdə obyektlərin yerini dəqiq göstərmək üçün hərf və rəqəmlərlə işarələnmiş kvadratlar sistemidir. Sütunlar hərflərlə (A, B, C...), sətirlər rəqəmlərlə (1, 2, 3...) işarələnir.
QR kod və barkod — Obyekt haqqında məlumatı, o cümlədən harada istehsal olunduğu və harada olduğu kimi məkan məlumatlarını da kodlaşdıran simvol sistemləridir.
GPS (Qlobal Mövqetəyinetmə Sistemi) — Yer ətrafında dövr edən peyklərdən siqnal alaraq Yer kürəsində istənilən nöqtənin koordinatlarını təyin edən ən müasir məkan kodlaşdırma sistemidir.
Məkan kodlaşdırma növlərinin müqayisəsi
Kodlaşdırma növüNecə işləyirNümunə
Poçt ünvanıÖlkədən ev nömrəsinə qədər iyerarxik kodlaşdırmaBakı şəhəri, Nəsimi rayonu, S.Rüstəmov küçəsi, ev 15
Koordinat toruHərf (sütun) və rəqəm (sətir) ilə kvadratın adıA3, B5, D2
QR kod / BarkodSimvollarla obyekt haqqında məlumatın kodlaşdırılmasıMəhsulun üzərindəki barkod, təyyarə biletindəki QR kod
GPSPeyk siqnalları ilə koordinatların təyin edilməsiAvtomobil naviqasiyası, telefonda xəritə tətbiqi

Cədvəl 1: Məkan kodlaşdırmasının əsas növləri və onların iş prinsipləri

✎Koordinat torunda obyektin yerinin tapılması
  1. 1Məsələ: Xəritədə məktəb B4 kvadratındadır. Bəs məktəb hansı sütun və sətirdə yerləşir?
  2. 2Addım 1: Hərfi tap: Kvadratın adında birinci gələn B hərfidir. Bu o deməkdir ki, məktəb B sütunundadır. Xəritənin yuxarı hissəsində B sütununu tapırıq.
  3. 3Addım 2: Rəqəmi tap: Kvadratın adında ikinci gələn 4 rəqəmidir. Bu o deməkdir ki, məktəb 4-cü sətirdədir. Xəritənin sol və ya sağ tərəfində 4-cü sətiri tapırıq.
  4. 4Addım 3: Kvadratı müəyyən et: B sütunu ilə 4-cü sətrin kəsişdiyi kvadrat B4 kvadratıdır. Məktəb məhz bu kvadratın içərisində yerləşir.
  5. 5Əsas qayda: Koordinat torunda HƏMİŞƏ əvvəlcə hərf (sütun), sonra rəqəm (sətir) oxunur. Əvvəl rəqəm, sonra hərf oxumaq ən çox yayılmış səhvdir!
🚫Tez-tez səhv

Koordinat torunda əvvəlcə rəqəm oxumaq səhvdir! Düzgün oxunuş: əvvəl HƏRF (sütun), sonra RƏQƏM (sətir). Məsələn, B5 düzgündür, 5B səhvdir. Bu, şagirdlərin ən çox buraxdığı səhvdir.

⚠️Diqqət

GPS-in işləməsi üçün xəritə LAZIM DEYİL! GPS koordinatları birbaşa peykdən gələn siqnallar vasitəsilə təyin edir. Xəritə ayrıca vasitədir — yalnız həmin koordinatları ekranda göstərmək üçün istifadə olunur. Naviqasiya sistemləri məhz GPS və xəritənin birgə işi sayəsində fəaliyyət göstərir: GPS yeri təyin edir, xəritə isə həmin yeri göstərir.

Qaydalar

  1. 1Məkanın kodlaşdırılması — obyektin yerini dəqiq ifadə etmək üçün rəqəm, hərf və ya simvollar sistemindən istifadədir.
  2. 2Poçt ünvanı məkan kodlaşdırmasının ən geniş yayılmış nümunəsidir: ölkə → şəhər → küçə → ev nömrəsi.
  3. 3Koordinat toru xəritədə hərf və rəqəmlərlə işarələnmiş kvadratlardan ibarətdir. Məsələn: A3, B5, D2.
  4. 4ƏHƏMİYYƏTLİ: koordinat torunda ƏVVƏLCƏ HƏRF (sütun), SONRA RƏQƏM (sətir) oxunur — əvvəl rəqəm oxumaq səhvdir!
  5. 5QR kod və barkod obyekt haqqında məlumatı (o cümlədən məkan məlumatını) kodlaşdıran simvol sistemləridir.
  6. 6GPS (Qlobal Mövqetəyinetmə Sistemi) peyk siqnalları vasitəsilə Yer kürəsində istənilən nöqtənin koordinatlarını təyin edir.
  7. 7GPS-in işləməsi üçün xəritə LAZIM DEYİL — GPS peykdən siqnal alır, xəritə ayrıca vasitədir.
  8. 8Naviqasiya sistemləri GPS və xəritənin birgə işi sayəsində işləyir: GPS yeri təyin edir, xəritə göstərir.
  9. 9Məkan kodlaşdırması naviqasiya, ünvan təyini və obyektlərin tapılması üçün vacibdir.
  10. 10Koordinat torunda sütunlar hərflərlə (A, B, C...), sətirlər rəqəmlərlə (1, 2, 3...) işarələnir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq