Məmməd Araz — «Göy göl»
Sinifdənxaric oxu; təbiət gözəlliyi.
Məmməd Araz (əsl adı Məmməd İnfil oğlu İbrahimov, 1933–2004) Naxçıvanın Şahbuz rayonundakı Nursu kəndində anadan olmuş, vətənpərvərlik və təbiət mövzularında zəngin yaradıcılığı ilə tanınan Azərbaycan şairidir; 1991-ci ildə ona Xalq şairi fəxri adı verilib. «Göy göl» şairin təbiətə həsr etdiyi lirik şeirlərindən biridir; əsərdə Kəpəz dağının ətəyində yerləşən əfsanəvi Göygölün gözəlliyi bədii boyalarla canlandırılır. Şeirin janrı şeirdir, əsas mövzusu isə Göygölə heyranlıq və doğma təbiətə bağlılıqdır. Şair gölü təsvir edərkən iki başlıca bədii vasitədən istifadə edir: təşbeh (bənzətmə) — göl başqa gözəl varlıqlarla müqayisə olunur (məsələn, üzərində qayıqlar üzən göl Xəzərə bənzədilir) — və şəxsləndirmə (canlandırma) — göl insan kimi hiss keçirən, əhval-ruhiyyəsi dəyişən bir varlıq kimi təqdim olunur («bir kövrək insandı Göy göl»). Bu mövzunu öyrənərkən diqqət yetirməli olduğumuz — müəllifin adı, əsərin janrı, mövzusu və gölün canlı bir varlıq kimi təsvir olunmasıdır. Məsələn (Nümunə, ümumi): şagird əsəri belə ümumiləşdirə bilər — şair Göygölü sakit vaxtı qovulub yorulmuş bir ceyran kimi yatan, dəyişkən vaxtı isə insan kimi hiss keçirən kövrək bir varlıq kimi təsvir edərək ona olan heyranlığını ifadə edir.
Əsas terminlər
| Xüsusiyyət | Məlumat |
|---|---|
| Müəllif | Məmməd Araz (əsl adı: Məmməd İnfil oğlu İbrahimov, 1933–2004) |
| Doğulduğu yer | Naxçıvan, Şahbuz rayonu, Nursu kəndi |
| Janr | Şeir |
| Əsas mövzu | Göygölə heyranlıq və doğma təbiətə bağlılıq |
| Təsvir obyekti | Kəpəz dağının ətəyində yerləşən Göygöl |
| İstifadə olunan bədii vasitələr | Təşbeh (bənzətmə) və şəxsləndirmə (canlandırma) |
| Müəllifin fəxri adı | Xalq şairi (1991-ci il) |
Məmməd Arazın Göy göl şeiri haqqında əsas məlumatlar
- 1Şairin yanaşması: Məmməd Araz Göygölü iki halda təsvir edir: sakit vaxtı və dəyişkən vaxtı.
- 2Sakit vaxt təsviri: Göygöl sakit olanda qovulub yorulmuş bir ceyran kimi yatan gözəl bir varlığa bənzədilir (təşbeh).
- 3Dəyişkən vaxt təsviri: Göygöl dəyişkən olanda insan kimi hiss keçirən, əhval-ruhiyyəsi dəyişən, kövrək bir varlıq kimi təqdim olunur (şəxsləndirmə).
- 4Ümumi nəticə: Şair bu təsvirlərlə Göygölə olan heyranlığını və doğma təbiətə bağlılığını ifadə edir.
Məmməd Arazın əsl adını yalnız Məmməd İbrahimov kimi yadda saxlamaq səhvdir — əsl adı tam şəkildə Məmməd İnfil oğlu İbrahimovdur. O, Naxçıvanın Şahbuz rayonunun Nursu kəndindəndir, başqa bölgə ilə qarışdırmaq olmaz.
Göy göl şeirində iki əsas bədii vasitəni belə yadda saxla: təşbeh gölü başqa gözəl varlığa bənzədir (məsələn, sakit vaxtı ceyrana), şəxsləndirmə isə gölə insan hissləri verir (kövrək, əhvalı dəyişən). Bunları qarışdırmamaq üçün təşbeh = bənzətmə, şəxsləndirmə = canlandırma sözlərini əlaqələndir.
Qaydalar
- 1«Göy göl» şeirinin müəllifi Məmməd Arazdır (1933–2004), əsl adı Məmməd İnfil oğlu İbrahimovdur.
- 2Əsər şeir janrındadır və Kəpəz dağının ətəyində yerləşən Göygölün təbii gözəlliyini təsvir edir.
- 3Şeirin əsas mövzusu Göygölə heyranlıq və doğma vətən təbiətinə bağlılıqdır.
- 4Şair Göygölü təsvir edərkən təşbehdən (bənzətmə — göl başqa gözəl varlıqla müqayisə olunur) və şəxsləndirmədən (canlandırma — göl insan kimi hiss keçirir) istifadə edir.
- 5Məmməd Araz 1991-ci ildə Xalq şairi fəxri adına layiq görülüb; o, Naxçıvanın Şahbuz rayonundakı Nursu kəndində anadan olub.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir