İslam Səfərli — «Müəllim»
Sinifdənxaric oxu; müəllimə hörmət.
İslam Səfərli (1923–1974) Azərbaycan ədəbiyyatının tanınmış şairi və dramaturqudur; Naxçıvanın Babək rayonundakı Şəkərabad kəndində doğulub, çoxsaylı şeirlərinə mahnılar bəstələndiyi üçün «nəğməkar şair» kimi tanınır. Onun «Müəllim» şeiri Sinifdənxaric oxu bölməsində öyrənilən lirik əsərdir; bu şeirdə şair müəllim adının dərin mənasını, onun gənc nəsillərə bilik və ilham verməsini tərənnüm edir. Əsərin əsas ideyası aydındır: müəllimlik peşəsinə hörmət bəslənməli, onun zəhməti və gənc nəslin formalaşmasındakı əvəzsiz rolu unudulmamalıdır. Diqqət: Azərbaycan ədəbiyyatında «Müəllim» adlı daha bir tanınmış şeir də var — o, Bəxtiyar Vahabzadəyə aiddir və İslam Səfərlinin bu əsəri ilə QARIŞDIRILMAMALIDIR; hər ikisi eyni ada malik olsa da, tamamilə fərqli müəlliflərin ayrı-ayrı əsərləridir. Bu mövzunu öyrənərkən müəllifin adı (İslam Səfərli), əsərin janrı (şeir) və mövzusu (müəllimə hörmət) diqqətdə saxlanmalıdır.
Məsələn, bir şagird sualda «Müəllim» şeirinin müəllifini soruşduqda «Bəxtiyar Vahabzadə» yox, məhz «İslam Səfərli» cavabını seçməlidir, çünki bu, İslam Səfərlinin qələmindən çıxan ayrıca bir əsərdir.
Əsas terminlər
| Əlamət | İslam Səfərlinin «Müəllim»i | Bəxtiyar Vahabzadənin «Müəllim»i |
|---|---|---|
| Müəllif | İslam Səfərli (1923–1974) | Bəxtiyar Vahabzadə (1925–2009) |
| Müəllifin mənşəyi | Naxçıvan, Babək rayonu, Şəkərabad kəndi | Nuxa (indiki Şəki) |
| Müəllifin tanınma xüsusiyyəti | «Nəğməkar şair» — şeirlərinə mahnı bəstələnib | Xalq şairi — fəlsəfi və ictimai lirikanın ustası |
| Dərslikdə yeri | 5-ci sinif, Sinifdənxaric oxu bölməsi | Digər siniflərdə öyrənilir |
| Əsas ideya | Müəllimə hörmət, onun gənc nəslin formalaşmasındakı rolu | Fərqli şeirdir, bu dərsdə öyrənilmir |
Cədvəl 1. İslam Səfərli ilə Bəxtiyar Vahabzadənin eyniadlı şeirlərinin əsas fərqləri. İmtahanda müəllif adı soruşulduqda İslam Səfərli cavabı seçilməlidir.
- 1Sual: «Müəllim» şeirinin müəllifi kimdir? Variantlar: A) Bəxtiyar Vahabzadə, B) İslam Səfərli, C) Səməd Vurğun, D) Mikayıl Müşfiq.
- 2Addım 1 – Əsərin bölməsini xatırla: Bu şeir 5-ci sinif dərsliyinin «Sinifdənxaric oxu» bölməsində yerləşir. Həmin bölmədə İslam Səfərlinin əsərləri təqdim olunur.
- 3Addım 2 – Qarışıqlığı yoxla: Azərbaycan ədəbiyyatında «Müəllim» adlı iki ayrı şeir var: biri İslam Səfərliyə, digəri Bəxtiyar Vahabzadəyə aiddir. 5-ci sinifdə öyrənilən İslam Səfərlinin əsəridir.
- 4Addım 3 – Müəllifi tanı: İslam Səfərli «nəğməkar şair» kimi tanınır, Naxçıvanda doğulub, 1923–1974-cü illərdə yaşayıb. Bu əlamətlər onu digər şairlərdən fərqləndirir.
- 5Cavab: Düzgün variant B — İslam Səfərli.
Ən çox yayılan səhv: «Müəllim» şeirinin müəllifini Bəxtiyar Vahabzadə kimi göstərmək. Unutma: hər iki şairin «Müəllim» adlı şeiri var, lakin 5-ci sinifdə öyrənilən İslam Səfərlinin şeiridir. Sualda «Müəllim» sözünü görən kimi avtomatik Bəxtiyar Vahabzadəni seçmə — müəllif adına diqqət et.
İslam Səfərlinin «nəğməkar şair» adlandırılması təsadüfi deyil — onun şeirlərinə bəstələnmiş mahnılar bu ləqəbin əsas səbəbidir. İmtahanda bu ifadəni «Xalq şairi» və ya başqa fəxri adlarla qarışdırma.
Qaydalar
- 1«Müəllim» şeirinin müəllifi İslam Səfərlidir (1923–1974), Azərbaycan şairi və dramaturqudur.
- 2Əsər lirik şeir janrındadır; mövzusu müəllimə hörmət və onun gənc nəsillərin formalaşmasındakı roludur.
- 3İslam Səfərli Naxçıvanın Babək rayonundakı Şəkərabad kəndində doğulub və çoxsaylı şeirlərinə mahnı bəstələndiyi üçün «nəğməkar şair» kimi tanınır.
- 4DİQQƏT: Bəxtiyar Vahabzadənin də «Müəllim» adlı ayrı bir şeiri var; bu, İslam Səfərlinin əsəri ilə QARIŞDIRILMAMALIDIR — hər ikisi fərqli müəlliflərin əsərləridir.
- 5Şeirin əsas ideyası: müəllimin zəhməti və gənc nəslə verdiyi bilik unudulmamalı, ona minnətdarlıq və hörmət göstərilməlidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir