lit5-5.12· Fəsil 5: Bədii əsərlərdə nəqletmə· ~13 dəq

Fuad Tanrılı — «Mən azərbaycanlıyam»

Əsərin nəql edilməsi; milli kimlik.

Fuad Tanrılının «Mən azərbaycanlıyam» hekayəsi Fəsil 5: Bədii əsərlərdə nəqletmə bölməsində öyrənilən nəsr nümunəsidir. Əsərin adından da göründüyü kimi, hekayə birinci şəxsin — «mən»in — dilindən nəql olunur; bu, nəqletmə üsulunun geniş yayılmış formalarından biridir, çünki nəql edən şəxs öz hiss və düşüncələrini bilavasitə oxucuya çatdırır. Hekayənin mərkəzində azərbaycanlı olmaqla bağlı qürur hissi, milli kimliyə sadiqlik və vətənə bağlılıq dayanır: nəql edən şəxs özünün azərbaycanlı olmasını fəxrlə bəyan edir və bu hissi öz düşüncələri ilə əlaqələndirərək izah edir. Bu, ədəbiyyatda nəqletmənin əsas funksiyasını göstərir — hiss və düşüncələri ardıcıl, məntiqli şəkildə çatdırmaq. Şagird bu hekayəni öyrənərkən həm mətnin hansı şəxsdən nəql edildiyini, həm də əsərin mövzusunu (milli kimlik) və ideyasını (vətənpərvərlik, azərbaycanlı olmaqla fəxr etmək) ayırd etməyi bacarmalıdır.

📌Nümunə

Məsələn: hekayənin adı olan «Mən azərbaycanlıyam» ifadəsinin özü artıq nəql edən şəxsin öz kimliyini birinci şəxsdə, açıq və fəxrlə bəyan etdiyini göstərir — bu, həm nəqletmə üsulunun (mən dilindən), həm də əsərin ideyasının (milli qürur) birbaşa nümunəsidir.

Əsas terminlər

NəqletməBədii əsərdə hadisələrin, hiss və düşüncələrin müəyyən bir şəxs tərəfindən oxucuya çatdırılması üsuludur.
Birinci şəxsNəql edən şəxsin öz dilindən, yəni "mən" deyərək danışdığı nəqletmə formasıdır. Nəql edən şəxs öz hiss və düşüncələrini bilavasitə oxucuya çatdırır.
HekayəBədii nəsr janrıdır — şeir deyil, nəsrlə yazılmış kiçik həcmli bədii əsərdir.
MövzuƏsərdə nədən bəhs olunduğudur. "Mən azərbaycanlıyam" hekayəsinin mövzusu milli kimlikdir.
İdeyaƏsərin əsas fikri, müəllifin oxucuya çatdırmaq istədiyi mesajdır. Bu hekayənin ideyası vətənpərvərlik və azərbaycanlı olmaqla fəxr etməkdir.
Milli kimlikBir insanın öz xalqına, millətinə mənsub olduğunu dərk etməsi və bununla qürur duymasıdır.
"Mən azərbaycanlıyam" hekayəsi haqqında əsas məlumat
XüsusiyyətMəlumat
MüəllifFuad Tanrılı
Əsərin adı"Mən azərbaycanlıyam"
JanrHekayə (bədii nəsr)
Nəqletmə üsuluBirinci şəxsin (mən) dilindən
MövzuMilli kimlik, azərbaycanlı olmaqla qürur
İdeyaVətənpərvərlik, vətənə bağlılıq, azərbaycanlı olmaqla fəxr etmək

Cədvəldə əsərin müəllifi, adı, janrı, nəqletmə üsulu, mövzusu və ideyası haqqında əsas məlumatlar verilmişdir.

Nəqletmə üsulunu və ideyanı necə ayırd etməli
  1. 1Adıma bax: Əsərin adı "Mən azərbaycanlıyam" ifadəsidir. Burada "mən" sözü nəql edən şəxsin birinci şəxsdə danışdığını göstərir.
  2. 2Kim danışır: Hekayə başdan sona "mən"in dilindən nəql olunur. Deməli, nəqletmə üsulu birinci şəxsin dilindən nəqldir.
  3. 3Nə hiss keçirirəm: Nəql edən şəxs azərbaycanlı olduğunu fəxrlə bəyan edir — bu, əsərin ideyasıdır: vətənpərvərlik və milli qürur.
  4. 4Hansı dərsdə keçirik: Bu hekayə "Fəsil 5: Bədii əsərlərdə nəqletmə" bölməsində öyrənilir, çünki əsərdə nəqletmə üsulu aydın şəkildə nümayiş olunur.
🚫Tez-tez səhv

Şagirdlər bəzən "Mən azərbaycanlıyam" əsərini şeir zənn edirlər. Unutmayın: bu, hekayədir — yəni bədii nəsr janrındadır, şeir deyil. Janrı qarışdırmayın.

💡Qeyd

Yadda saxlamaq üçün asan yol: Əsərin adındakı "mən" sözü həm nəqletmə üsulunu (birinci şəxs), həm də əsərin ideyasını (şəxsi qürur hissi) bir anda xatırladır. "Mən" deyəndə — kim danışır və nə hiss keçirir suallarına cavab tapmış olursunuz.

Qaydalar

  1. 1«Mən azərbaycanlıyam» əsərinin müəllifi Fuad Tanrılıdır.
  2. 2Əsər janrına görə HEKAYƏdir (bədii nəsr janrındadır, şeir deyil).
  3. 3Hekayə BİRİNCİ ŞƏXSİN (mən) dilindən nəql olunur.
  4. 4Əsərin mövzusu və ideyası milli kimlik, azərbaycanlı olmaqla qürur və vətənə bağlılıqdır.
  5. 5Əsər «Fəsil 5: Bədii əsərlərdə nəqletmə»də əsərin nəql edilməsi bacarığını inkişaf etdirmək üçün öyrənilir.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir