Lev Tolstoy — «İlyas»
Nəqletmədə ideyanın müəyyən edilməsi (tərcümə).
Lev Tolstoy (1828–1910) böyük rus yazıçısıdır; onun «İlyas» adlı hekayəsi Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək dərsliyə daxil olunmuşdur — bu, Azərbaycan orijinalı deyil, dünya ədəbiyyatı nümunəsidir. Əsər janrına görə hekayədir və nəqletmə (hadisələrin zaman ardıcıllığı ilə nəql olunması) üsulu ilə yazılmışdır. Hekayənin qəhrəmanı kəndli İlyasdır: o, gəncliyində kasıb olsa da, illər boyu zəhmətlə çalışaraq böyük var-dövlət toplayır, lakin sonradan bu sərvəti tədricən əldən verir və qocalıqda arvadı ilə birgə başqasının yanında qulluqçu işləməyə məcbur qalır. Nəqletmə xəttini izləmək üçün hadisələrin ardıcıllığını müəyyənləşdirmək vacibdir: kasıblıq, zəhmətlə varlanma, sərvətin itməsi, sadə və dinc həyat. Əsərin ideyası budur: əsl xoşbəxtlik var-dövlətdə deyil, qorxusuz, sadə və dinc yaşamaqdadır. Varlı olanda İlyas həmişə sərvətini itirmək qorxusu ilə yaşayırdı, kasıblaşandan sonra isə bu qorxu aradan qalxdı və o, ilk dəfə həqiqi rahatlıq tapdı.
Məsələn: İlyas hər şeyini itirib sadə qulluqçu həyatına keçəndə, əvvəlki varlı həyatındakından daha dinc və xoşbəxt olduğunu dərk edir — bu, hekayənin nəqletmə xəttindən çıxan əsas ideyadır.
Əsas terminlər
| Mərhələ | Təsvir |
|---|---|
| Kasıblıq | İlyas gəncliyində kasıb bir kəndlidir. |
| Zəhmətlə varlanma | İllər boyu çalışaraq böyük var-dövlət toplayır. |
| Sərvətin itməsi | Topladığı var-dövləti tədricən əldən verir. |
| Sadə, dinc həyat | Qocalıqda arvadı ilə birgə başqasının yanında qulluqçu işləyir və ilk dəfə həqiqi rahatlıq tapır. |
Cədvəl 1. Hadisələrin zaman ardıcıllığı ilə düzülüşü nəqletmə xəttini göstərir.
- 1Addım 1: Hekayənin nəqletmə xəttini izlə: kasıblıq → varlanma → sərvətin itməsi → sadə həyat.
- 2Addım 2: Qəhrəmanın hisslərindəki dəyişməyə diqqət et: varlı olanda İlyas həmişə sərvətini itirmək qorxusu ilə yaşayırdı.
- 3Addım 3: Son mərhələni əvvəlki ilə müqayisə et: hər şeyini itirəndən sonra qorxu aradan qalxdı və İlyas ilk dəfə həqiqi rahatlıq tapdı.
- 4Addım 4: Nəticə çıxar (ideya): əsl xoşbəxtlik var-dövlətdə deyil, qorxusuz, sadə və dinc yaşamaqdadır.
Səhv: «İlyas» hekayəsini Azərbaycan orijinal əsəri hesab etmək. Bu əsər rus yazıçısı Lev Tolstoy tərəfindən yazılmış və Azərbaycan dilinə tərcümə edilmiş dünya ədəbiyyatı nümunəsidir.
Yadda saxla: nəqletmə xəttini düzgün müəyyən etmək üçün hadisələri başlanğıcdan sona doğru zaman ardıcıllığı ilə düz. Ardıcıllıq səhv salınarsa, ideyanı düzgün çıxarmaq mümkün olmaz.
Qaydalar
- 1Müəllif Lev Tolstoydur (rus yazıçısı); «İlyas» dünya ədəbiyyatından Azərbaycan dilinə TƏRCÜMƏ olunmuş hekayədir, Azərbaycan orijinalı deyil.
- 2Əsərin janrı hekayədir və nəqletmə (hadisələrin zaman ardıcıllığı ilə nəql olunması) üsulu ilə yazılmışdır.
- 3Hekayənin qəhrəmanı kəndli İlyasdır: o, zəhmətlə böyük var-dövlətə çatır, sonra bu sərvəti itirir və qocalıqda arvadı ilə qulluqçu olur.
- 4Hadisələrin nəqletmə ardıcıllığı belədir: kasıblıq → zəhmətlə varlanma → sərvətin itməsi → sadə, dinc həyat.
- 5Əsərin əsas ideyası: əsl xoşbəxtlik var-dövlətdə deyil, qorxusuz, sadə və dinc yaşamaqdadır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir