Sabir Əhmədli — «Şəhidlər xiyabanı. İşığı söndürmə»
Əsər üzərində iş; xatirə və vətənpərvərlik.
«Şəhidlər xiyabanı. İşığı söndürmə» Azərbaycan yazıçısı Sabir Əhmədlinin nəsr əsəridir (hekayədir). O, 1990–1991-ci illərdə qələmə aldığı «Yanvar hekayələri» silsiləsinin (20 hekayə) müəllifidir; bu silsilə 20 Yanvar 1990-cı il faciəsini Azərbaycan nəsrində əbədiləşdirən ən mühüm ədəbi nümunədir. Əsərdə 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi, onların ailələrinin kədəri, xalqın azadlıq uğrunda mübarizəsi və vətənpərvərlik hissləri təsvir olunur. Əsərin adındakı «işıq» rəmzi obrazdır: o, sadəcə fiziki alovu deyil, şəhidlərin xatirəsinin və ruhunun əbədi yaşadığını bildirir; buna görə də «işığı söndürmə» çağırışı oxucuya birbaşa müraciət edərək bu xatirəni heç vaxt unutmamağa səsləyir. Hər bədii əsər kimi, bu parça da hissələrə ayrılır: girişdə mövzu təqdim olunur, əsas hissədə fikir — şəhidlərin xatirəsi və işığın rəmzi mənası — ətraflı açılır, nəticədə isə müəllif oxucunu şəhidləri unutmamağa çağırır. Əsərin əsas ideyası vətənpərvərlik və milli yaddaşın qorunmasıdır.
Məsələn: mətnin hissələrini müəyyənləşdirərkən şagird girişdə «Əsər kimlərin xatirəsindən bəhs edir?» sualına, əsas hissədə isə «“İşıq” obrazı nəyi rəmzləşdirir?» sualına cavab tapır.
Əsas terminlər
| Hissə | Məzmunu | Nümunə sual |
|---|---|---|
| Giriş | Mövzunun təqdimatı — əsərin kimlərdən bəhs etdiyi oxucuya çatdırılır. | "Əsər kimlərin xatirəsindən bəhs edir?" |
| Əsas hissə | Mövzunun geniş açılması — şəhidlərin xatirəsi, "işıq" obrazının rəmzi mənası, xalqın azadlıq uğrunda mübarizəsi təsvir olunur. | "'İşıq' obrazı nəyi rəmzləşdirir?" |
| Nəticə | Yekun fikrin ifadəsi — müəllif oxucunu şəhidləri unutmamağa, "işığı söndürməməyə" çağırır. | "Müəllif oxucunu nəyə çağırır?" |
Cədvəl 1. Əsərin üç hissəsi, hər hissənin məzmunu və həmin hissəyə uyğun nümunə sual.
- 1Addım 1: Giriş hissəsinin müəyyənləşdirilməsi: Mətni diqqətlə oxuyuruq. Giriş hissəsində müəllif mövzunu təqdim edir — əsərin kimlərin xatirəsindən bəhs etdiyini bildirir. "Əsər kimlərin xatirəsindən bəhs edir?" sualına cavab axtarırıq. Cavab: 20 Yanvar şəhidlərinin xatirəsi.
- 2Addım 2: Əsas hissənin müəyyənləşdirilməsi: Əsas hissədə müəllif mövzunu geniş açır: şəhidlərin xatirəsi, onların ailələrinin kədəri, xalqın azadlıq uğrunda mübarizəsi təsvir olunur. Bu hissədə "işıq" obrazının rəmzi mənası açıqlanır. "'İşıq' obrazı nəyi rəmzləşdirir?" sualına cavab tapırıq: şəhidlərin əbədi xatirəsini və ruhunu.
- 3Addım 3: Nəticə hissəsinin müəyyənləşdirilməsi: Nəticə hissəsində müəllif yekun fikrini ifadə edir — oxucunu şəhidləri unutmamağa çağırır. "İşığı söndürmə" ifadəsi məhz bu çağırışı bildirir. Əsərin əsas ideyasını müəyyən edirik: vətənpərvərlik və Vətən uğrunda şəhid olanların xatirəsini əbədi yaşatmaq.
"İşıq" sözünü yalnız fiziki alov kimi başa düşmək səhvdir. Bu əsərdə "işıq" rəmzi obrazdır — şəhidlərin əbədi xatirəsini və ruhunun yaşadığını bildirir. "İşığı söndürmə" ifadəsi lampanı söndürmək deyil, xatirəni unutmamaq mənasındadır.
Bədii əsərin üç hissəsini ardıcıl yadda saxlamaq üçün: giriş mövzunu təqdim edir, əsas hissə mövzunu geniş açır, nəticə isə yekun fikri bildirir. Hər hissəyə uyğun bir sual verərək mətni daha asan təhlil edə bilərsiniz.
Qaydalar
- 1«Şəhidlər xiyabanı. İşığı söndürmə» Azərbaycan yazıçısı Sabir Əhmədlinin nəsr əsəridir (hekayədir); o, 20 Yanvar faciəsinə həsr olunmuş «Yanvar hekayələri» silsiləsinin müəllifidir.
- 2«Yanvar hekayələri» 1990–1991-ci illərdə yazılıb və 20 Yanvar 1990-cı il faciəsindən, şəhidlərin xatirəsindən, onların ailələrinin kədərindən bəhs edir.
- 3Əsərin adındakı «işıq» obrazı rəmzi mənada şəhidlərin əbədi xatirəsini bildirir; «işığı söndürmə» çağırışı bu xatirəni unutmamağa səsləyir.
- 4Bədii əsər adətən üç hissədən qurulur: giriş (mövzunun təqdimatı), əsas hissə (mövzunun geniş açılması) və nəticə (yekun fikrin ifadəsi).
- 5Əsərin əsas ideyası vətənpərvərlik və Vətən uğrunda şəhid olanların xatirəsini əbədi yaşatmaqdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir