Aleksandr Puşkin — «Qış səhəri»
Bədii əsərin hissələri (tərcümə).
Aleksandr Puşkin (1799–1837) böyük rus şairidir; onun «Qış səhəri» adlı şeiri Azərbaycan dilinə tərcümə edilərək dərsliyə daxil olunmuşdur — bu, Azərbaycan orijinalı deyil, dünya ədəbiyyatı nümunəsidir. Əsər janrına görə şeirdir, daha dəqiq desək, təbiət lirikasıdır: mövzusu qış səhərinin gözəlliyi, əhval-ruhiyyəsi isə sevincli və işıqlıdır. Şeirin əsas bədii üsulu kontrastdır — dünənki qar fırtınası (çovğun) bugünkü aydın, günəşli səhərlə qarşılaşdırılır, bu da səhərin gözəlliyini daha qabarıq göstərir. Bədii əsərin, xüsusilə təsviri şeirin, adətən üç hissəsi olur: giriş — ilk təəssürat və müraciət; əsas hissə — təsvirin, kontrastın açılması (dünənki fırtına, bugünkü qış mənzərəsi — şaxta, meşə, çay); nəticə — yekun əhval-ruhiyyə və ya çağırış. Təbiət epitet (məsələn, parlaq şaxta) və şəxsləndirmə (təbiətin insan kimi hərəkət etməsi) kimi bədii vasitələrlə canlandırılır.
Məsələn: şeirin girişində şair gözəl, şaxtalı günü sevinclə elan edir, əsas hissədə dünənki fırtına ilə bugünkü aydınlığı müqayisə edir, nəticədə isə sevimlisini gəzintiyə çıxmağa dəvət edir.
Əsas terminlər
| Hissə | "Qış səhəri"ndə nə baş verir |
|---|---|
| Giriş | Şair gözəl, şaxtalı günü sevinclə elan edir — ilk təəssürat və müraciət. |
| Əsas hissə | Dünənki qar fırtınası (çovğun) ilə bugünkü aydın, günəşli səhər qarşılaşdırılır — şaxta, meşə, çay təsvir olunur. |
| Nəticə | Şair sevimlisini gəzintiyə çıxmağa dəvət edir — yekun əhval-ruhiyyə və çağırış. |
Cədvəldə təsviri şeirin üç əsas hissəsi və "Qış səhəri" şeirində hər hissədə nəyin əks olunduğu göstərilir.
- 1Giriş: Şair səhəri sevinclə qarşılayır. Gözəl, şaxtalı günə ilk təəssüratını bildirir və yaxın adamına müraciət edir.
- 2Əsas hissə — kontrast: Dünənki hava — qar fırtınası, çovğun, tutqun səma — bugünkü aydın, günəşli, parlaq qış mənzərəsi ilə qarşılaşdırılır. Şaxta, qarla örtülü meşə və donmuş çay təsvir olunur. Epitetlər ("parlaq şaxta") və şəxsləndirmələrlə təbiət canlandırılır.
- 3Nəticə: Şair sevimlisini qış mənzərəsini birlikdə seyr etmək üçün gəzintiyə çağırır. Şeir işıqlı, sevincli əhval-ruhiyyə ilə tamamlanır.
Səhv: "Qış səhəri"ni Azərbaycan şairinin orijinal əsəri hesab etmək. Düzgün: Bu şeir rus şairi Aleksandr Puşkinə məxsusdur və Azərbaycan dilinə tərcümə olunmuşdur — dünya ədəbiyyatı nümunəsidir.
Kontrastı yadda saxlamaq üçün: dünən = fırtına, bu gün = günəş. Şair bu iki zidd mənzərəni yan-yana qoyaraq qış səhərinin gözəlliyini daha təsirli göstərir.
Qaydalar
- 1Müəllif Aleksandr Puşkindir (rus şairi); «Qış səhəri» dünya ədəbiyyatından Azərbaycan dilinə TƏRCÜMƏ olunmuş şeirdir, Azərbaycan orijinalı deyil.
- 2Əsərin janrı şeirdir (təbiət/pejzaj lirikası); mövzusu qış səhərinin gözəlliyi və təbiətdir.
- 3Əsas bədii üsul KONTRASTdır: dünənki qar fırtınası bugünkü günəşli, aydın səhərlə qarşılaşdırılır.
- 4Bədii əsərin (təsviri şeirin) hissələri: GİRİŞ (ilk təəssürat), ƏSAS HİSSƏ (təsvir/kontrastın açılması), NƏTİCƏ (yekun əhval-ruhiyyə/çağırış).
- 5Təbiət epitet (məs. parlaq şaxta) və şəxsləndirmə (təbiətin canlı kimi hərəkəti) bədii vasitələri ilə təsvir olunur.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir