Nizami Gəncəvi
XII əsrin dünya şöhrətli şairi.
Nizami Gəncəvi XII əsrdə yaşamış dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkiridir. O, Gəncə şəhərində anadan olmuş, ömrü boyu elə bu şəhərdə yaşamış və yaradıcılığını inkişaf etdirmişdir; vəfatından sonra da Gəncədə dəfn edilmiş, türbəsi bu gün də həmin şəhərdədir. Nizaminin ən böyük əsəri «Xəmsə», yəni «Beşlik» adlanır və beş möhtəşəm poemadan ibarətdir: «Sirlər xəzinəsi», «Xosrov və Şirin», «Leyli və Məcnun», «Yeddi gözəl» və «İsgəndərnamə». O dövrün ədəbi ənənəsinə görə Nizami əsərlərini fars dilində qələmə almışdır, lakin doğulduğu, yaşadığı və dəfn olunduğu yer Gəncə olduğu üçün Azərbaycan xalqının böyük şairi sayılır. Onun poemalarında humanizm, ədalət, elm və məhəbbət kimi ümumbəşəri dəyərlər tərənnüm olunur. Nizami Gəncəvinin yaradıcılığı təkcə Azərbaycanda deyil, bütün dünyada tanınmış və sonrakı əsrlərin şairlərinə böyük təsir göstərmişdir.
Məsələn: Nizaminin «Leyli və Məcnun» poeması sonrakı əsrlərdə bir çox Şərq şairi tərəfindən yenidən işlənmiş, Nizami isə bu mövzunun ən məşhur ustadı kimi dünya ədəbiyyatı tarixinə düşmüşdür.
Əsas terminlər
| Poemanın adı | Sırası |
|---|---|
| Sirlər xəzinəsi | Birinci poema |
| Xosrov və Şirin | İkinci poema |
| Leyli və Məcnun | Üçüncü poema |
| Yeddi gözəl | Dördüncü poema |
| İsgəndərnamə | Beşinci poema |
Nizami Gəncəvinin "Xəmsə" ("Beşlik") əsərini təşkil edən beş poema
- 1Əsər: Nizami Gəncəvi "Xəmsə" toplusuna daxil olan "Leyli və Məcnun" poemasını yazmışdır.
- 2Mövzu: Poema iki gəncin saf məhəbbətindən bəhs edir; humanizm və məhəbbət kimi ümumbəşəri dəyərləri tərənnüm edir.
- 3Təsir: Sonrakı əsrlərdə bir çox Şərq şairi məhz bu mövzunu yenidən işləmiş, Nizamidən ilham almışdır.
- 4Nəticə: Nizami Gəncəvi "Leyli və Məcnun" mövzusunun ən məşhur ustadı kimi dünya ədəbiyyatı tarixinə düşmüşdür.
Səhv: Nizami əsərlərini Azərbaycan dilində yazmışdır. Düzgün: Nizami o dövrün ədəbi ənənəsinə görə əsərlərini fars dilində qələmə almışdır; lakin doğulduğu, yaşadığı və dəfn olunduğu yer Gəncə olduğu üçün Azərbaycan xalqının böyük şairi sayılır.
Yadda saxla: "Xəmsə" sözü ərəbcə "beş" mənasını verir, ona görə də bu əsərə "Beşlik" də deyilir. Poemaların adlarını sıra ilə yadda saxlamaq üçün ilk hərflərdən istifadə et: S (Sirlər xəzinəsi), X (Xosrov və Şirin), L (Leyli və Məcnun), Y (Yeddi gözəl), İ (İsgəndərnamə).
Qaydalar
- 1Nizami Gəncəvi XII əsrdə yaşamış dahi Azərbaycan şairi və mütəfəkkiridir.
- 2O, Gəncə şəhərində anadan olmuş, orada yaşamış və orada dəfn edilmişdir; türbəsi bu gün də Gəncədədir.
- 3Nizaminin əsas əsəri «Xəmsə» («Beşlik») beş poemadan ibarətdir: «Sirlər xəzinəsi», «Xosrov və Şirin», «Leyli və Məcnun», «Yeddi gözəl», «İsgəndərnamə».
- 4Nizami əsərlərini o dövrün ədəbi ənənəsinə görə fars dilində yazsa da, doğulduğu və yaşadığı yerə görə Azərbaycan xalqının böyük şairi sayılır.
- 5Onun yaradıcılığında humanizm, ədalət, elm və məhəbbət mövzuları əsas yer tutur və əsərləri dünya ədəbiyyatına böyük təsir göstərmişdir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir