hist5-4.5· IV Bölmə: Azərbaycan respublikaları· ~13 dəq

Birinci Qarabağ müharibəsi

Ermənistanın təcavüzü (1988–1994).

1988-ci ildə Ermənistan Azərbaycana qarşı əsassız ərazi iddiaları irəli sürərək Dağlıq Qarabağı zəbt etmək məqsədilə hərbi təcavüzə başladı. Bu təcavüz Birinci Qarabağ müharibəsinin başlanğıcı oldu və 1994-cü ilə qədər davam etdi. Müharibə zamanı Ermənistan silahlı qüvvələri Dağlıq Qarabağı və onun ətrafındakı yeddi rayonu işğal etdi, bu da Azərbaycan ərazisinin xeyli hissəsinin əldən getməsinə səbəb oldu. İşğal nəticəsində bir milyondan çox azərbaycanlı doğma yurdunu tərk etməyə məcbur qaldı və qaçqın, yaxud məcburi köçkünə çevrildi. Müharibənin ən faciəli səhifəsi 1992-ci il fevralın 26-da yazıldı: Ermənistan silahlı birləşmələri Xocalı şəhərinin dinc sakinlərinə qarşı kütləvi qətliam törətdilər və bu hadisə tarixə Xocalı soyqırımı kimi daxil oldu. Uzun sürən ağır döyüşlərdən sonra 1994-cü ildə atəşkəs imzalandı və hərbi əməliyyatlar dayandırıldı, lakin işğal olunmuş torpaqlar uzun müddət belə qaldı.

📌Nümunə

Məsələn: 1992-ci il fevralın 26-da Xocalıda törədilən qətliam nəticəsində yüzlərlə dinc sakin, o cümlədən qadınlar və uşaqlar həlak oldu — bu, Birinci Qarabağ müharibəsinin ən ağır və unudulmaz faciəsi kimi tarixə düşdü.

Əsas terminlər

Birinci Qarabağ müharibəsi1988-ci ildə Ermənistanın Azərbaycana qarşı əsassız ərazi iddiaları ilə başladığı və 1994-cü ilə qədər davam edən hərbi münaqişədir.
Xocalı soyqırımı1992-ci il fevralın 26-da Ermənistan silahlı birləşmələrinin Xocalı şəhərinin dinc sakinlərinə qarşı törətdiyi kütləvi qətliamdır. Bu, müharibənin ən faciəli hadisəsidir.
Qaçqın və məcburi köçkünİşğal nəticəsində doğma yurdunu tərk etməyə məcbur qalan insanlardır. Birinci Qarabağ müharibəsi zamanı bir milyondan çox azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkünə çevrilmişdir.
Atəşkəs1994-cü ildə tərəflər arasında imzalanan və hərbi əməliyyatları dayandıran razılaşmadır. Lakin işğal olunmuş torpaqlar uzun müddət geri qaytarılmamışdır.
İşğal olunmuş ərazilərErmənistan silahlı qüvvələrinin müharibə zamanı zəbt etdiyi Dağlıq Qarabağ və onun ətrafındakı yeddi rayondur.
Ermənistanın təcavüzü1988-ci ildə Ermənistanın Dağlıq Qarabağı zəbt etmək məqsədilə Azərbaycana qarşı başlatdığı əsassız hərbi hücumdur.
Birinci Qarabağ müharibəsinin əsas hadisələri
TarixHadisəƏhəmiyyəti
1988Ermənistanın Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzə başlamasıBirinci Qarabağ müharibəsinin başlanğıcı oldu
26 fevral 1992Xocalı soyqırımı — dinc sakinlərə qarşı kütləvi qətliamMüharibənin ən ağır və unudulmaz faciəsi kimi tarixə düşdü
1994Atəşkəs imzalanmasıHərbi əməliyyatlar dayandırıldı, lakin işğal olunmuş torpaqlar uzun müddət belə qaldı

Birinci Qarabağ müharibəsi 1988-1994-cü illəri əhatə edən üç əsas mərhələdən ibarətdir.

Xocalı soyqırımı — müharibənin ən faciəli səhifəsi
  1. 1Hadisə nədir?: 1992-ci il fevralın 26-da Ermənistan silahlı birləşmələri Xocalı şəhərinin dinc sakinlərinə — qadın, uşaq və qocalara qarşı kütləvi qətliam törətdilər.
  2. 2Nəticəsi nə oldu?: Bu qətliam nəticəsində yüzlərlə dinc sakin həlak oldu. Sağ qalanlar doğma şəhərlərini tərk etməyə məcbur qaldılar.
  3. 3Niyə vacibdir?: Xocalı soyqırımı Birinci Qarabağ müharibəsinin ən ağır faciəsi kimi tarixə daxil olmuşdur. Bu hadisə Azərbaycan xalqının heç vaxt unutmayacağı bir gündür.
🚫Tez-tez səhv

Səhv: Şagirdlər çox vaxt atəşkəs (1994) ilə işğalın bitməsini eyniləşdirirlər. Əslində, 1994-cü ildə yalnız hərbi əməliyyatlar dayandı, amma işğal olunmuş torpaqlar uzun müddət belə qaldı.

💡Qeyd

Yadda saxla: Xocalı soyqırımı 26 fevral 1992-ci ildə baş verib. Birinci Qarabağ müharibəsi 1988-də başladı, 1994-də atəşkəslə başa çatdı — Xocalı faciəsi bu illər arasında, müharibənin gedişində baş vermişdir.

Qaydalar

  1. 1Ermənistan 1988-ci ildən Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzə başlamış, bunun nəticəsində Birinci Qarabağ müharibəsi baş vermişdir.
  2. 2Müharibə nəticəsində Dağlıq Qarabağ və ətrafındakı yeddi rayon Ermənistan tərəfindən işğal olunmuşdur.
  3. 3İşğal nəticəsində bir milyondan çox azərbaycanlı qaçqın və məcburi köçkünə çevrilmişdir.
  4. 41992-ci il fevralın 26-da Ermənistan silahlı qüvvələri Xocalı şəhərinin dinc sakinlərinə qarşı Xocalı soyqırımını törətmişdir.
  5. 51994-cü ildə tərəflər arasında atəşkəs imzalanmış və hərbi əməliyyatlar dayandırılmışdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir