Dövlət müstəqilliyimizin bərpası
Müstəqilliyin bərpası (1991).
1991-ci ildə Sovet İttifaqı (SSRİ) get-gedə zəifləyib dağılmağa başladığı zaman Azərbaycan da öz müstəqilliyini bərpa etmək tarixi imkanı qazandı. 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Ali Soveti «Azərbaycan Respublikasının Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı»nı qəbul etdi və Azərbaycan yenidən müstəqil dövlətə çevrildi. Bu hadisəyə görə 18 oktyabr Azərbaycanda Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü kimi qeyd olunur. Diqqət et: bu, Azərbaycan tarixində İLK müstəqillik deyildi, çünki Azərbaycan artıq 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) adı ilə müstəqil dövlət qurmuşdu. Elə buna görə də 1991-ci il Konstitusiya Aktında Azərbaycan Respublikası məhz AXC-nin hüquqi varisi kimi tanındı və bu hadisə «bərpa» adlandırıldı — itirilmiş müstəqilliyin yenidən qazanılması. Beləliklə, 1918-ci il müstəqilliyi ilə 1991-ci il müstəqilliyi arasında birbaşa tarixi varislik əlaqəsi mövcuddur.
Məsələn: Azərbaycan 1991-ci il oktyabrın 18-də qəbul etdiyi Konstitusiya Aktı ilə müstəqilliyini bərpa etdi və özünü 1918-ci ildə yaranmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi elan etdi — buna görə bu hadisə «ilk müstəqillik» deyil, «müstəqilliyin bərpası» adlanır.
Əsas terminlər
| Tarix | Hadisə | Əhəmiyyəti |
|---|---|---|
| 1918-ci il | Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) yarandı | Azərbaycanın ilk müstəqil dövləti quruldu |
| 1991-ci il, 18 oktyabr | Konstitusiya Aktı qəbul edildi | Azərbaycan müstəqilliyini bərpa etdi, özünü AXC-nin hüquqi varisi elan etdi |
| Hər il 18 oktyabr | Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü qeyd olunur | Müstəqilliyin bərpası hadisəsi rəsmi bayram kimi anılır |
1918 və 1991-ci illər arasında tarixi varislik əlaqəsi: ikinci hadisə birincinin bərpasıdır.
- 1Addım 1: Tarixi kontekst: Azərbaycan artıq 1918-ci ildə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) adı ilə müstəqil dövlət qurmuşdu. Bu, Azərbaycanın ilk müstəqilliyi idi.
- 2Addım 2: SSRİ dövrü: Sonrakı illərdə Azərbaycan müstəqilliyini itirdi və Sovet İttifaqının (SSRİ) tərkibinə daxil oldu.
- 3Addım 3: Bərpa: 1991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Ali Soveti Konstitusiya Aktı qəbul etdi. Bu aktda Azərbaycan Respublikası 1918-ci il AXC-nin hüquqi varisi kimi tanındı.
- 4Addım 4: Nəticə: Yeni müstəqillik yaranmadı — itirilmiş köhnə müstəqillik bərpa edildi. Ona görə bu hadisə "müstəqilliyin bərpası" adlanır.
Səhv: 1991-ci ili Azərbaycanın ilk müstəqillik ili kimi yadda saxlamaq. Əslində ilk müstəqillik 1918-ci ildə AXC ilə başlayıb. 1991-ci il həmin müstəqilliyin bərpasıdır — itirilmiş müstəqilliyin yenidən qazanılmasıdır.
Yadda saxla: "18 oktyabr" tarixini AXC-nin varislik əlaqəsi ilə birlikdə öyrən. 1991-ci il Konstitusiya Aktı iki şeyi eyni anda etdi: müstəqilliyi bərpa etdi və 1918-ci il AXC-nin hüquqi varisi olduğunu təsdiqlədi. Hər iki fakt imtahan suallarında birlikdə yoxlanıla bilər.
Qaydalar
- 11991-ci il oktyabrın 18-də Azərbaycan Ali Soveti «Dövlət Müstəqilliyi haqqında Konstitusiya Aktı»nı qəbul etmişdir.
- 2Bu akt ilə Azərbaycan yenidən müstəqil dövlətə çevrilmiş, yəni müstəqilliyini BƏRPA etmişdir.
- 3Azərbaycan Respublikası 1918-ci ildə yaranmış Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin (AXC) hüquqi varisi kimi tanınmışdır.
- 4Müstəqilliyin bərpasına Sovet İttifaqının (SSRİ) dağılma prosesi tarixi şərait yaratmışdır.
- 518 oktyabr Azərbaycanda Dövlət Müstəqilliyinin Bərpası Günü kimi qeyd olunur.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir