hist5-4.6· IV Bölmə: Azərbaycan respublikaları· ~13 dəq

Dövlətin xilaskarı

Heydər Əliyev — ümummilli lider.

1990-cı illərin əvvəllərində Azərbaycan çətin bir dövr yaşayırdı: hakimiyyət böhranı, daxili qarşıdurma və vətəndaş müharibəsi təhlükəsi ölkənin müstəqilliyini təhlükə altına almışdı. Belə bir vaxtda xalqın təkidli tələbi ilə Heydər Əliyev 1993-cü ildə yenidən siyasi hakimiyyətə qayıtdı. O, öz təcrübəsi və müdrikliyi ilə ölkəni parçalanmadan və qardaş qırğınından xilas etdi, dövlət daxilində sabitliyi bərpa etdi. Elə bu xidmətlərinə görə Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının ümummilli lideri adlandırılır. O, təkcə sabitliyi bərpa etməklə kifayətlənmədi — ölkənin iqtisadi inkişafı üçün də mühüm addımlar atdı: 1994-cü ildə xarici neft şirkətləri ilə imzalanan mühüm sazişlə Azərbaycanın zəngin neft ehtiyatlarından səmərəli istifadəyə yol açıldı və bu, ölkəyə uzunmüddətli iqtisadi tərəqqi gətirdi. Bütün bunlara görə Heydər Əliyev tarixdə müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu və xilaskarı kimi tanınır.

📌Nümunə

Məsələn: 1993-cü ildə ölkə vətəndaş müharibəsi təhlükəsi ilə üzləşərkən, Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı və gördüyü tədbirlər Azərbaycanı parçalanmaqdan xilas etdi.

Əsas terminlər

Ümummilli liderXalqın bütün təbəqələri tərəfindən tanınan, ölkənin taleyində həlledici rol oynamış rəhbər. Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının ümummilli lideridir.
Vətəndaş müharibəsiBir ölkənin öz vətəndaşları arasında silahlı qarşıdurma. 1993-cü ildə Azərbaycan belə bir təhlükə ilə üzləşmişdi.
SabitlikDövlət daxilində əmin-amanlıq, təhlükəsizlik və qayda-qanunun bərqərar olması halı.
Əsrin müqaviləsi1994-cü ildə Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə xarici neft şirkətləri ilə imzalanan mühüm saziş. Azərbaycanın neft strategiyasının əsasını qoymuşdur.
Parçalanma təhlükəsiDövlətin ərazi bütövlüyünün pozulması, müxtəlif hissələrə ayrılması riski. Heydər Əliyev Azərbaycanı bu təhlükədən xilas etmişdir.
Müasir müstəqil Azərbaycan1991-ci ildən sonra qurulan və Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə möhkəmlənən, iqtisadi cəhətdən inkişaf edən müstəqil Azərbaycan dövləti.
Heydər Əliyevin əsas xidmətləri
İlHadisəNəticə
1993Heydər Əliyev xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıtdıÖlkədə sabitlik bərpa olundu, vətəndaş müharibəsi təhlükəsi aradan qalxdı
1994Xarici neft şirkətləri ilə Əsrin müqaviləsi imzalandıAzərbaycanın neft strategiyasının əsası qoyuldu, uzunmüddətli iqtisadi tərəqqi başladı

Heydər Əliyevin Azərbaycanın xilası və inkişafındakı əsas tarixi addımları

Dövlətin xilaskarı anlayışının izahı
  1. 1Problem: 1990-cı illərin əvvəlində Azərbaycanda hakimiyyət böhranı, daxili qarşıdurma və vətəndaş müharibəsi təhlükəsi var idi. Ölkənin müstəqilliyi təhlükə altında idi.
  2. 2Həll: Xalqın təkidli tələbi ilə Heydər Əliyev 1993-cü ildə yenidən siyasi hakimiyyətə qayıtdı. O, təcrübəsi və müdrikliyi ilə ölkəni parçalanmadan qorudu.
  3. 3Nəticə: Heydər Əliyev qardaş qırğınının qarşısını aldı, dövlət daxilində sabitliyi bərpa etdi. Buna görə o, Azərbaycan xalqının ümummilli lideri və dövlətin xilaskarı adlandırılır.
  4. 4Davamlı təsir: O, təkcə sabitliyi bərpa etmədi — 1994-cü ildə Əsrin müqaviləsini imzalayaraq ölkənin iqtisadi inkişafının əsasını qoydu.
🚫Tez-tez səhv

Səhv: 1993-cü il (Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı) ilə 1994-cü ili (Əsrin müqaviləsinin imzalanması) qarışdırmaq. Əvvəlcə sabitlik bərpa olundu (1993), sonra iqtisadi saziş imzalandı (1994).

💡Qeyd

Yadda saxlamaq üçün: Heydər Əliyev əvvəlcə ölkəni xilas etdi (1993 — sabitliyin bərpası), sonra inkişaf etdirdi (1994 — Əsrin müqaviləsi). Bu iki mərhələni belə əlaqələndir: xilas → inkişaf.

Qaydalar

  1. 1Heydər Əliyev Azərbaycan xalqının ümummilli lideri və müasir müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusudur.
  2. 21993-cü ildə xalqın tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev ölkəni vətəndaş müharibəsi və parçalanma təhlükəsindən xilas etmişdir.
  3. 3Onun hakimiyyətə qayıdışı ilə ölkədə sabitlik bərpa olunmuş, buna görə o, «dövlətin xilaskarı» adlandırılır.
  4. 41994-cü ildə imzalanan «Əsrin müqaviləsi» Azərbaycanın neft strategiyasının və iqtisadi inkişafının əsasını qoymuşdur.
  5. 5Heydər Əliyevin fəaliyyəti sayəsində müasir müstəqil Azərbaycan dövləti möhkəmlənmiş və inkişaf yoluna qədəm qoymuşdur.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir