hist5-4.1· IV Bölmə: Azərbaycan respublikaları· ~13 dəq

Müsəlman Şərqinin ilk Cümhuriyyəti

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (1918).

Birinci Dünya müharibəsinin sonunda, çar Rusiyasının süqutundan sonra Cənubi Qafqazda yeni dövlətlər yaranmağa başladı. Bu dövrdə, 1918-ci il mayın 28-də Azərbaycan xalqı öz müstəqil dövlətini — Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətini (AXC) elan etdi. AXC təkcə Azərbaycan üçün deyil, bütün Müsəlman Şərqi üçün tarixi hadisə oldu, çünki o, bu bölgədə qurulan İLK demokratik və parlamentli respublika idi. Cümhuriyyətin dövlət rəmzi kimi mavi, qırmızı və yaşıl rənglərdən, üzərində ay və səkkizguşəli ulduzdan ibarət üçrəngli bayraq qəbul edildi; bu bayraq bu gün də müstəqil Azərbaycanın dövlət bayrağıdır. AXC həm də qadınlara səsvermə hüququ verən Şərqin ilk dövləti oldu — bu, o dövr üçün çox mütərəqqi bir addım idi. Cümhuriyyətin ilk paytaxtı Gəncə şəhəri oldu, daha sonra paytaxt Bakıya köçürüldü. Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Milli Şuranın sədri kimi Cümhuriyyətin qurulmasında mühüm rol oynadı. AXC cəmi 23 ay yaşasa da, Azərbaycan xalqının dövlətçilik tarixində dərin iz qoydu; bu gün 28 May Respublika Günü kimi qeyd olunur.

📌Nümunə

Məsələn: AXC-nin qəbul etdiyi üçrəngli, ay-ulduzlu bayraq bu gün müstəqil Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı kimi hələ də istifadə olunur.

Qrafiklər

Azərbaycan respublikaları dövrünün xronologiyası (1918–2020)
Azərbaycan respublikaları dövrünün xronologiyası (1918–2020)

Əsas terminlər

Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) — 1918-ci il mayın 28-də elan edilmiş, Müsəlman Şərqinin ilk demokratik və parlamentli respublikası olan müstəqil Azərbaycan dövləti.
Üçrəngli bayraq — AXC-nin mavi, qırmızı və yaşıl rənglərdən ibarət, üzərində ay və səkkizguşəli ulduz təsvir olunan dövlət bayrağı. Bu bayraq bu gün də müstəqil Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağıdır.
Məhəmməd Əmin Rəsulzadə — AXC-nin qurulmasında mühüm rol oynamış Milli Şuranın sədri.
28 May — Respublika Günü — AXC-nin elan edildiyi tarix; bu gün müstəqil Azərbaycanda Respublika Günü kimi qeyd olunur.
Qadınlara səsvermə hüququ — AXC Şərqdə qadınlara səsvermə hüququ verən ilk dövlət olmuşdur.
Gəncə — AXC-nin ilk paytaxtı. Daha sonra paytaxt Bakıya köçürülmüşdür.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti — Əsas faktlar
MövzuMəlumat
Elan tarixi28 may 1918-ci il
İlk paytaxtGəncə şəhəri
Sonrakı paytaxtBakı şəhəri
Milli Şura sədriMəhəmməd Əmin Rəsulzadə
Dövlət bayrağıMavi, qırmızı, yaşıl üçrəngli; ay və səkkizguşəli ulduzlu
Qadın hüququŞərqdə ilk dəfə qadınlara səsvermə hüququ verildi
Mövcud olduğu müddət23 ay
Tarixi əhəmiyyətiMüsəlman Şərqinin ilk demokratik, parlamentli respublikası

AXC haqqında əsas faktların xülasəsi

✎AXC bayrağının bu günümüzə təsiri
  1. 1Tarixi fakt: AXC 1918-ci ildə mavi, qırmızı və yaşıl rənglərdən ibarət, üzərində ay və səkkizguşəli ulduz olan üçrəngli bayrağı dövlət rəmzi kimi qəbul etdi.
  2. 2Bu günə əlaqə: Həmin bayraq bu gün də müstəqil Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağı kimi istifadə olunur. Bu, AXC-nin dövlətçilik ənənəsinin davam etdiyini göstərir.
🚫Tez-tez səhv

AXC-nin elan tarixini 1918-ci il mayın 18-i və ya 1919-cu il kimi səhv salma. Düzgün tarix: 28 may 1918-ci il.

💡Qeyd

AXC-ni yadda saxlamaq üçün 3 sadə rəqəm: 28 (may), 3 (üçrəngli bayraq), 23 (ay yaşadı).

Qaydalar

  1. 1Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) 1918-ci il mayın 28-də elan edilmişdir və Müsəlman Şərqinin ilk demokratik, parlamentli respublikası olmuşdur.
  2. 2AXC-nin üçrəngli (mavi-qırmızı-yaşıl) bayrağının üzərində ay və səkkizguşəli ulduz təsvir olunmuşdur; bu bayraq bu gün Azərbaycan Respublikasının dövlət bayrağıdır.
  3. 3AXC Şərqdə qadınlara səsvermə hüququ verən ilk dövlət olmuşdur.
  4. 4Cümhuriyyətin ilk paytaxtı Gəncə şəhəri olmuş, sonra paytaxt Bakıya köçürülmüşdür.
  5. 5Məhəmməd Əmin Rəsulzadə Milli Şuranın sədri kimi AXC-nin qurulmasında mühüm rol oynamışdır, Cümhuriyyət isə cəmi 23 ay yaşamışdır; 28 May bu gün Respublika Günü kimi qeyd olunur.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq