Azərbaycan taxtı — Təbriz
Təbriz — dövlətçilik mərkəzi.
Təbriz Azərbaycan tarixinin ən qədim və əhəmiyyətli şəhərlərindən biridir və uzun əsrlər boyu ölkəmizin dövlətçilik mərkəzi olmuşdur. Şəhər mühüm karvan yolları üzərində yerləşdiyi üçün həm ticarətin, həm də mədəniyyətin mərkəzlərindən birinə çevrilmişdir. Tarixən bir neçə Azərbaycan dövləti Təbrizi öz paytaxtı seçmişdir: Eldənizlər dövlətinin paytaxtı zaman keçdikcə Naxçıvandan Təbrizə köçürülmüş, Qaraqoyunlu hökmdarı Qara Yusif şəhəri tutaraq onu paytaxt etmiş, Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən isə Qaraqoyunlunu məğlub edib Təbrizi yenidən paytaxt elan etmişdir. Nəhayət, 1501-ci ildə Şah İsmayıl Xətai məhz Təbrizdə özünü şah elan edərək güclü Səfəvi dövlətinin əsasını qoymuşdur. Bir neçə fərqli dövlətin ardıcıl olaraq bu şəhəri paytaxt seçməsi Təbrizə xüsusi bir ad qazandırmışdır — o, tarixdə «Azərbaycan taxtı» kimi tanınır. Bu, şəhərin təkcə coğrafi mövqeyinin deyil, həm də Azərbaycan dövlətçilik ənənəsinin davamlılığının rəmzi olduğunu göstərir.
Məsələn: Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və Səfəvi dövlətlərinin hər biri, fərqli dövrlərdə olsa da, məhz Təbrizi özlərinə paytaxt seçmişlər.
Əsas terminlər
| Dövlət | Hökmdar | Təbrizlə əlaqəsi |
|---|---|---|
| Eldənizlər | — | Paytaxt zaman keçdikcə Naxçıvandan Təbrizə köçürüldü |
| Qaraqoyunlu | Qara Yusif | Təbrizi tutaraq onu dövlətin paytaxtı etdi |
| Ağqoyunlu | Uzun Həsən | Qaraqoyunlunu məğlub edib Təbrizi paytaxt elan etdi |
| Səfəvi | Şah İsmayıl Xətai | 1501-ci ildə Təbrizdə özünü şah elan edərək şəhəri paytaxt seçdi |
Tarix boyu dörd Azərbaycan dövləti Təbrizi öz paytaxtı seçmişdir.
- 1Addım 1: Coğrafi amil: Təbriz mühüm karvan yolları üzərində yerləşir. Bu səbəbdən şəhər həm ticarət, həm də mədəniyyət mərkəzinə çevrilmişdir.
- 2Addım 2: Dövlətlərin seçimi: Eldənizlər, Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu və Səfəvi dövlətləri — hər biri müxtəlif dövrlərdə Təbrizi öz paytaxtı seçmişdir.
- 3Addım 3: Davamlılıq: Bir neçə fərqli dövlətin ardıcıl olaraq bu şəhəri paytaxt seçməsi Təbrizə xüsusi bir ad qazandırmışdır — «Azərbaycan taxtı».
- 4Addım 4: Rəmzi məna: Bu ad Təbrizin təkcə coğrafi mövqeyinin deyil, həm də Azərbaycan dövlətçilik ənənəsinin davamlılığının rəmzi olduğunu göstərir.
Şagirdlər Qara Yusif ilə Uzun Həsəni tez-tez qarışdırırlar. Qara Yusif Qaraqoyunlu hökmdarıdır — Təbrizi ilk dəfə o tutmuşdur. Uzun Həsən isə Ağqoyunlu hökmdarıdır — Qaraqoyunlunu məğlub edərək Təbrizi öz dövlətinin paytaxtı elan etmişdir.
Təbrizi paytaxt seçən dörd dövləti yadda saxlamaq üçün onların ad sırasını izlə: Eldənizlər → Qaraqoyunlu → Ağqoyunlu → Səfəvi. Bu ardıcıllıq tarixi xronologiyaya uyğundur.
Qaydalar
- 1Təbriz tarix boyu bir neçə Azərbaycan dövlətinin (Eldənizlər, Qaraqoyunlu, Ağqoyunlu, Səfəvi) paytaxtı olmuşdur.
- 2Bu səbəbdən Təbriz tarixdə «Azərbaycan taxtı» adı ilə tanınır.
- 3Qaraqoyunlu hökmdarı Qara Yusif Təbrizi tutaraq onu dövlətinin paytaxtı etmişdir.
- 4Ağqoyunlu hökmdarı Uzun Həsən Qaraqoyunlunu məğlub edərək Təbrizi öz dövlətinin paytaxtı elan etmişdir.
- 5Şah İsmayıl Xətai 1501-ci ildə Təbrizdə özünü şah elan edərək Səfəvi dövlətinin əsasını qoymuş və şəhəri paytaxt seçmişdir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir