Sovet işğalı
28 aprel 1920 — AXC-nin süqutu.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti təxminən iki il mövcud olduqdan sonra 1920-ci ildə ağır bir təhlükə ilə üzləşdi. 1920-ci ilin 28 aprelində Sovet Rusiyasının XI Qırmızı Ordusu Azərbaycana daxil oldu və ölkəni işğal etdi. AXC hökuməti bu hərbi təzyiqə müqavimət göstərə bilmədi və hakimiyyəti təhvil verməyə məcbur oldu — beləliklə, gənc respublika süquta uğradı və Azərbaycan yenidən müstəqilliyini itirdi. İşğaldan sonra hakimiyyət Nəriman Nərimanovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan İnqilab Komitəsinə keçdi və ölkədə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası (Azərbaycan SSR) elan edildi. Azərbaycan SSR sonradan Sovet İttifaqının (SSRİ) tərkibinə qatıldı. Bununla da ölkəmizdə təxminən 70 il davam edəcək sovet dövrü başladı; bu dövr yalnız 1991-ci ildə Azərbaycanın müstəqilliyini yenidən bərpa etməsi ilə sona çatdı. Beləliklə, 28 aprel 1920-ci il Azərbaycan tarixində həm müstəqilliyin itirilməsi, həm də yeni, uzunmüddətli bir dövrün başlanğıcı kimi yadda qalır.
Məsələn: 1918-ci ildə yaranan AXC cəmi 2 il mövcud olduqdan sonra, 1920-ci il 28 aprel tarixində Sovet Rusiyasının hərbi müdaxiləsi nəticəsində süquta uğramış və yerini Azərbaycan SSR-ə vermişdir.
Əsas terminlər
| Tarix | Hadisə | Nəticə |
|---|---|---|
| 28 aprel 1920 | XI Qırmızı Ordunun Azərbaycana daxil olması | AXC süquta uğradı, müstəqillik itirildi |
| 1920 (işğaldan sonra) | Azərbaycan İnqilab Komitəsinin hakimiyyətə gəlməsi | Azərbaycan SSR elan edildi |
| 1920–1991 | Sovet dövrü (təxminən 70 il) | Azərbaycan SSRİ tərkibində qaldı |
| 1991 | Müstəqilliyin bərpası | Azərbaycan yenidən müstəqil dövlət oldu |
28 aprel 1920-ci il hadisələri və onun uzunmüddətli nəticələrinin xronologiyası.
- 1Başlanğıc vəziyyət: 1918-ci ildə yaranan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) təxminən iki il müstəqil dövlət kimi mövcud idi.
- 2Hərbi müdaxilə: 1920-ci il 28 aprel tarixində Sovet Rusiyasının XI Qırmızı Ordusu Azərbaycana daxil oldu və ölkəni işğal etdi.
- 3Süqut: AXC hökuməti bu hərbi təzyiqə müqavimət göstərə bilmədi və hakimiyyəti təhvil verməyə məcbur oldu. Gənc respublika süquta uğradı.
- 4Yeni hakimiyyət: İşğaldan sonra hakimiyyət Nəriman Nərimanovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan İnqilab Komitəsinə keçdi.
- 5Yeni dövr: Ölkədə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası (Azərbaycan SSR) elan edildi və sonradan SSRİ tərkibinə qatıldı.
- 6Nəticə: Azərbaycan müstəqilliyini itirdi və təxminən 70 il davam edəcək sovet dövrü başladı. Müstəqillik yalnız 1991-ci ildə bərpa edildi.
Səhv: XI Qırmızı Ordunun Azərbaycana daxil olduğu tarixi 27 aprel və ya 29 aprel kimi xatırlamaq. Düzgün tarix 28 aprel 1920-ci ildir.
Asan yadda saxlama üsulu: "AXC iki il yaşadı, 28 aprel 1920-də süqut etdi, 70 il sovet dövrü davam etdi, 1991-də müstəqillik bərpa olundu" ardıcıllığını başdan-sona əzbərlə.
Qaydalar
- 11920-ci il 28 apreldə Sovet Rusiyasının XI Qırmızı Ordusu Azərbaycana daxil olaraq ölkəni işğal etdi.
- 2Bu hadisə nəticəsində Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti (AXC) süquta uğradı və Azərbaycan müstəqilliyini itirdi.
- 3Hakimiyyət Nəriman Nərimanovun rəhbərlik etdiyi Azərbaycan İnqilab Komitəsinə keçdi.
- 4Ölkədə Azərbaycan Sovet Sosialist Respublikası (Azərbaycan SSR) elan edildi və sonradan Sovet İttifaqının (SSRİ) tərkibinə qatıldı.
- 51920-ci ildən başlayan sovet dövrü təxminən 70 il davam etmiş, Azərbaycan yalnız 1991-ci ildə müstəqilliyini bərpa etmişdir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir