hist5-2.5· II Bölmə: Azərbaycan dövlətləri· ~13 dəq

Qara Yusif kim idi?

Qaraqoyunlu dövləti.

XV əsrin əvvəllərində Azərbaycan ərazisində Qaraqoyunlu adlı türkmən-oğuz tayfa birliyinin yaratdığı dövlət güclənmişdir. Bu dövlətin ən görkəmli hökmdarı Qara Yusif idi. Qara Yusifin fəaliyyəti dövründə Azərbaycan Əmir Teymurun (Teymurləngin) yürüşləri nəticəsində ağır işğal illəri yaşamışdı; Teymurun canişinləri ölkəni idarə edirdi. 1405-ci ildə Teymur vəfat etdikdən sonra mərkəzi hakimiyyət zəiflədi və Qara Yusif bundan istifadə edərək Teymurun varisləri ilə mübarizəyə başladı. Uzun sürən mübarizədən sonra Qara Yusif qalib gəldi, Təbriz şəhərini tutdu və onu öz dövlətinin paytaxtı etdi; beləliklə, Azərbaycanda yenidən müstəqil dövlətçilik bərpa olundu. Qara Yusif 1420-ci ildə vəfat etdi; ondan sonra oğlu Cahanşah Qaraqoyunlu taxtına çıxdı və dövləti daha da gücləndirdi. Qara Yusifin mübarizəsi Azərbaycan xalqının yad hökmranlığa qarşı mübarizə tarixinin mühüm səhifəsidir. Qara Yusifin bu mübarizəsi Azərbaycan tarixində xarici hakimiyyətə qarşı mübarizənin növbəti parlaq nümunəsi sayılır.

📌Nümunə

Məsələn: Teymurun ölümündən (1405) sonra Qara Yusif onun varisləri ilə mübarizə apararaq qalib gəldi və Təbriz şəhərini Qaraqoyunlu dövlətinin paytaxtı etdi.

Əsas terminlər

Qaraqoyunlu dövləti — XV əsrin əvvəllərində Azərbaycan ərazisində türkmən-oğuz tayfa birliyinin yaratdığı dövlət.
Qara Yusif — Qaraqoyunlu dövlətinin ən görkəmli hökmdarı; Teymurun varisləri ilə mübarizə apararaq Azərbaycanda müstəqil dövlətçiliyi bərpa etmişdir.
Teymurləng (Əmir Teymur) — Azərbaycanı işğal etmiş Orta Asiya hökmdarı; 1405-ci ildə vəfat etdikdən sonra mərkəzi hakimiyyəti zəifləmişdir.
Təbriz — Qara Yusifin tutduğu və Qaraqoyunlu dövlətinin paytaxtı etdiyi şəhər.
Cahanşah — Qara Yusifin oğlu; 1420-ci ildə atasının vəfatından sonra Qaraqoyunlu taxtına çıxmış və dövləti daha da gücləndirmişdir.
Türkmən-oğuz tayfa birliyi — Qaraqoyunlu dövlətini yaradan tayfaların mənsub olduğu etnik birlik.
Qara Yusifin mübarizəsinin əsas mərhələləri
TarixHadisə
1405-ci ilTeymurləng vəfat etdi; mərkəzi hakimiyyət zəiflədi.
1405-ci ildən sonraQara Yusif Teymurun varisləri ilə mübarizəyə başladı.
Mübarizədən sonraQara Yusif qalib gəldi, Təbriz şəhərini tutdu və onu paytaxt etdi; Azərbaycanda müstəqil dövlətçilik bərpa olundu.
1420-ci ilQara Yusif vəfat etdi; oğlu Cahanşah Qaraqoyunlu hökmdarı oldu.

Qara Yusifin Teymurləngin varislərinə qarşı mübarizəsi və Qaraqoyunlu dövlətinin yüksəlişi

✎Qara Yusif Təbrizi necə paytaxt etdi?
  1. 1Vəziyyət: XV əsrin əvvəllərində Azərbaycan Əmir Teymurun işğalı altında idi; Teymurun canişinləri ölkəni idarə edirdi.
  2. 2Fürsət: 1405-ci ildə Teymur vəfat etdi. Mərkəzi hakimiyyət zəiflədi.
  3. 3Mübarizə: Qara Yusif bu fürsətdən istifadə edərək Teymurun varisləri ilə mübarizəyə başladı.
  4. 4Qələbə: Uzun sürən mübarizədən sonra Qara Yusif qalib gəldi.
  5. 5Nəticə: Qara Yusif Təbriz şəhərini tutdu və onu Qaraqoyunlu dövlətinin paytaxtı etdi; Azərbaycanda yenidən müstəqil dövlətçilik bərpa olundu.
🚫Tez-tez səhv

1405-ci il (Teymurun vəfatı) ilə 1420-ci ili (Qara Yusifin vəfatı) qarışdırmayın. 1405 mübarizənin başlanğıcı, 1420 isə Qara Yusifin hakimiyyətinin sonudur.

💡Qeyd

Qara Yusif → Qaraqoyunlu əlaqəsini belə yadda saxlayın: hər ikisində 'Qara' sözü var. Qara Yusif Qaraqoyunlu dövlətinin ən görkəmli hökmdarıdır.

Qaydalar

  1. 1Qara Yusif Qaraqoyunlu dövlətinin ən görkəmli hökmdarı idi.
  2. 2Qaraqoyunlular türkmən-oğuz tayfa birliyi idi.
  3. 3Teymur 1405-ci ildə vəfat etdikdən sonra Qara Yusif onun varisləri ilə mübarizə aparıb Azərbaycanda müstəqilliyi bərpa etdi.
  4. 4Qara Yusif Təbriz şəhərini tutaraq onu Qaraqoyunlu dövlətinin paytaxtı etdi.
  5. 5Qara Yusifdən (v. 1420) sonra oğlu Cahanşah Qaraqoyunlu hökmdarı oldu.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir

AsanOrtaÇətinQarışıq