Cəlil Məmmədquluzadə
Cəlil Məmmədquluzadənin (Mirzə Cəlil) həyatı, tənqidi realizmi, «Molla Nəsrəddin» jurnalı və başlıca əsərləri: «Poçt qutusu», «Ölülər», «Anamın kitabı», «Danabaş kəndinin əhvalatları».
Cəlil Məmmədquluzadə (Mirzə Cəlil, 1869–1932) Azərbaycan ədəbiyyatında tənqidi realizmin böyük ustası, satirik nasir və dramaturqdur; Naxçıvanda anadan olmuşdur. O, 1906-cı ildə Tiflisdə «Molla Nəsrəddin» satirik jurnalının banisi və redaktoru olmuş, bu jurnal vasitəsilə cəhalətə, mövhumata, geriliyə və ictimai ədalətsizliyə qarşı kəskin satira aparmışdır. Yazıçı sadə xalq danışıq dilində yazırdı; onun «Poçt qutusu» hekayəsində savadsız Novruzəlinin obrazı vasitəsilə cəhalətin faciəsi göstərilir. «Ölülər» faciəli komediyasında (tragikomediyasında) fırıldaqçı Şeyx Nəsrullah ölüləri diriltmək iddiası ilə xalqı aldadır, həqiqəti yalnız «dəli» sayılan Kefli İsgəndər deyir. «Anamın kitabı» dramında milli birlik və ana dili problemi, «Danabaş kəndinin əhvalatları» povestində isə Xudayar bəy obrazı ilə kənd həyatının eybəcərlikləri tənqid olunur. Nümunə: «Poçt qutusu» hekayəsində Novruzəli məktubu poçt qutusuna salmağı bacarmadığına görə əzab çəkir — bu, savadsızlığın və cəhalətin acı faciəsini əks etdirir.
Əsas terminlər
| Əsər | Janr |
|---|---|
| «Poçt qutusu» | hekayə |
| «Danabaş kəndinin əhvalatları» | povest |
| «Ölülər» | faciəli komediya (tragikomediya) |
| «Anamın kitabı» | dram |
| Sual | Cavab |
|---|---|
| Doğum və ölüm illəri | 1869–1932 |
| Doğulduğu yer | Naxçıvan |
| Təxəllüsü | Mirzə Cəlil |
| Jurnalın adı, ili, şəhəri | «Molla Nəsrəddin», 1906, Tiflis |
| Ədəbi cərəyan | tənqidi realizm |
- 1Jurnal: Mirzə Cəlil 1906-cı ildə Tiflisdə «Molla Nəsrəddin» satirik jurnalının banisi və redaktoru olur.
- 2Hədəf: Jurnal cəhalətə, mövhumata, geriliyə və ictimai ədalətsizliyə qarşı kəskin satira aparır.
- 3Üsul: Yazıçı cəmiyyətin eyiblərini həqiqətə uyğun təsvir edib satira ilə tənqid edir — bu, tənqidi realizmdir.
- 4Nəticə: Mirzə Cəlil bu yolla Azərbaycan ədəbiyyatında tənqidi realizmin böyük ustası kimi tanınır.
- 1«Poçt qutusu»: Hekayə: savadsız Novruzəli obrazı ilə cəhalətin faciəsi göstərilir.
- 2«Ölülər»: Faciəli komediya: fırıldaqçı Şeyx Nəsrullah ölüləri diriltmək iddiası ilə xalqı aldadır.
- 3«Anamın kitabı»: Dram: milli birlik və ana dili problemi qabardılır.
- 4«Danabaş kəndinin əhvalatları»: Povest: Xudayar bəy obrazı ilə kənd həyatının eybəcərlikləri tənqid olunur.
«Molla Nəsrəddin» 1906-cı ildə Tiflisdə nəşrə başlamışdır. Onu ilk Azərbaycan qəzeti olan «Əkinçi» (1875, Həsən bəy Zərdabi) ilə qarışdırma — biri 1906-cı ilin satirik jurnalı, digəri 1875-ci ilin qəzetidir.
Ölüləri diriltmək iddiası ilə xalqı aldadan fırıldaqçı «Ölülər» əsərindəki Şeyx Nəsrullahdır; həqiqəti deyən isə «dəli» sayılan Kefli İsgəndərdir. Bu iki obrazı bir-biri ilə əvəz etmə.
Janrları qarışdırma: «Poçt qutusu» — hekayə, «Danabaş kəndinin əhvalatları» — povest, «Ölülər» — faciəli komediya, «Anamın kitabı» — dramdır.
«Hophopnamə» və «Vaqif» Mirzə Cəlilə aid DEYİL; onun əsərlərinə «Poçt qutusu», «Ölülər», «Anamın kitabı», «Danabaş kəndinin əhvalatları» daxildir.
Qaydalar
- 1Cəlil Məmmədquluzadə (Mirzə Cəlil, 1869–1932) Naxçıvanda doğulub; Azərbaycan ədəbiyyatında tənqidi realizmin böyük ustasıdır.
- 21906-cı ildə Tiflisdə «Molla Nəsrəddin» satirik jurnalının banisi və redaktoru olmuşdur.
- 3«Poçt qutusu» hekayəsində savadsız Novruzəli obrazı ilə cəhalətin faciəsi göstərilir.
- 4«Ölülər» faciəli komediyasında fırıldaqçı Şeyx Nəsrullah ölüləri diriltmək iddiası ilə xalqı aldadır; həqiqəti deyən Kefli İsgəndərdir.
- 5«Anamın kitabı» dramında milli birlik və ana dili problemi, «Danabaş kəndinin əhvalatları» povestində isə Xudayar bəy obrazı qabardılır.
- 6Yazıçı sadə xalq danışıq dilində yazırdı; satirası cəhalətə, mövhumata və geriliyə qarşı yönəlmişdir.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir