Dünyanın regionları və ölkələri
Materiklər və onların ümumi xüsusiyyətləri, dünyanın siyasi xəritəsi, ölkələrin tipləri (inkişaf etmiş və inkişaf etməkdə olan), regional icmal (Avropa, Asiya, Şimali və Cənubi Amerika, Afrika, Avstraliya), paytaxtlar, sahə və əhali üzrə böyük ölkələr, inteqrasiya birlikləri (Aİ, BMT)
Yer kürəsində altı materik (qitə) var: Avrasiya, Afrika, Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Antarktida və Avstraliya. Sahəcə ən böyük materik Avrasiyadır; coğrafi-mədəni bölgü baxımından Avrasiya iki dünya hissəsinə — Avropa və Asiyaya ayrılır və Asiya ən böyük dünya hissəsidir. Ən kiçik materik Avstraliyadır. Dünyanın siyasi xəritəsi suveren dövlətləri, onların sərhədlərini və paytaxtlarını əks etdirir və tarix boyu (müstəmləkələrin dağılması, dövlətlərin yaranması və parçalanması nəticəsində) daim dəyişmişdir. Ölkələr sosial-iqtisadi inkişaf səviyyəsinə görə iki əsas tipə bölünür: inkişaf etmiş ölkələr (yüksək ÜDM, sənaye-postsənaye iqtisadiyyatı, qoca əhali — məsələn ABŞ, Yaponiya, Almaniya) və inkişaf etməkdə olan ölkələr (aşağı və orta gəlir, aqrar-sənaye iqtisadiyyatı, cavan əhali — Asiya, Afrika, Latın Amerikasının əksər ölkələri). Sahəcə ən böyük ölkə Rusiya, sonra Kanada, ABŞ, Çin və Braziliyadır. Əhalisinə görə ən böyük ölkələr Hindistan və Çindir. Hər regionun öz coğrafi xüsusiyyətləri və paytaxtları var. İnteqrasiya birlikləri ölkələri siyasi-iqtisadi məqsədlərlə birləşdirir: Avropa İttifaqı (Aİ) Avropa dövlətlərinin iqtisadi-siyasi ittifaqı, BMT (Birləşmiş Millətlər Təşkilatı) isə 1945-ci ildə yaradılmış, mənzil-qərargahı Nyu-Yorkda yerləşən ümumdünya beynəlxalq təşkilatdır.
Əsas terminlər
| Ölkə | Paytaxt | Region |
|---|---|---|
| Fransa | Paris | Avropa |
| Almaniya | Berlin | Avropa |
| İspaniya | Madrid | Avropa |
| İtaliya | Roma | Avropa |
| Yunanıstan | Afina | Avropa |
| Rusiya | Moskva | Avropa–Asiya |
| Yaponiya | Tokio | Asiya |
| Çin | Pekin | Asiya |
| Hindistan | Nyu-Dehli | Asiya |
| İran | Tehran | Asiya |
| Cənubi Koreya | Seul | Asiya |
| Kanada | Ottava | Şimali Amerika |
| Argentina | Buenos-Ayres | Cənubi Amerika |
| Braziliya | Brazília | Cənubi Amerika |
| Nigeriya | Abuça | Afrika |
| Avstraliya | Kanberra | Avstraliya |
| Göstərici | Cavab | İzah |
|---|---|---|
| Sahəcə ən böyük materik | Avrasiya | Altı materik arasında birinci |
| Sahəcə ən kiçik materik | Avstraliya | Həm materik, həm ayrıca dövlət |
| Ən böyük dünya hissəsi | Asiya | Avrasiyanın bir hissəsi |
| Sahəcə ən böyük ölkə | Rusiya | Sıra: Rusiya > Kanada > ABŞ > Çin > Braziliya |
| Əhalisinə görə ən böyük ölkə | Hindistan | Çin ikinci yerdədir |
| Ən isti materik | Afrika | Ekvator ortadan kəsir, Saxara burada |
- 1Şərtlər: Cənubi Amerikada yerləşir, materikin ən böyük ölkəsidir, dövlət dili portuqal dilidir.
- 2Portuqal dili açarı: Cənubi Amerikada dövlət dili portuqal dili olan yeganə böyük ölkə Braziliyadır; qonşu ölkələrdə (Argentina, Peru) ispan dili işlənir.
- 3Paytaxta diqqət: Braziliyanın paytaxtı Rio-de-Janeyro və ya Sao-Paulo deyil, məhz Brazília (Brasília) şəhəridir.
- 4Nəticə: Düzgün cavab: Braziliya — Brazília.
- 1Qayda: Sahəcə ən böyük ölkələr ardıcıllığı: Rusiya > Kanada > ABŞ > Çin > Braziliya.
- 2İkinci yer: Rusiyadan sonra ikinci ən böyük ölkə Kanadadır, ABŞ deyil.
- 3Dördüncü yer: Çin sahəcə dördüncü ölkədir; eyni zamanda əhalisinə görə ikinci, paytaxtı Pekindir.
- 4Nəticə: Düzgün sıra: Rusiya, Kanada, ABŞ, Çin.
Türkiyənin paytaxtı İstanbul DEYİL. İstanbul ən böyük şəhərdir, lakin paytaxt funksiyası daşımır — bu klassik tələ cütlükdür.
Paytaxtı ən böyük (ən əhalili) şəhərlə qarışdırma: Kanada — Toronto deyil Ottava, Avstraliya — Sidney deyil Kanberra, Nigeriya — Lagos deyil Abuça, Braziliya — Rio-de-Janeyro deyil Brazília.
Hindistanın paytaxtı Mumbay və ya Kəlküttə deyil, Nyu-Dehlidir; İngiltərənin paytaxtı isə Edinburq və ya Birminhem deyil, Londondur.
Region və materiki dəqiq fərqləndir: Meksika və Kanada Şimali Amerikada, Argentina və Braziliya Cənubi Amerikadadır; Panama, Kuba isə Cənubi Amerika materikinə aid deyil. Nigeriya Afrikadadır, Asiyada deyil.
Qaydalar
- 1Altı materik: Avrasiya, Afrika, Şimali Amerika, Cənubi Amerika, Antarktida, Avstraliya. Sahəcə ən böyük materik — Avrasiya, ən kiçik — Avstraliya.
- 2Dünya hissələri baxımından ən böyük — Asiya, ən kiçik — Avstraliya; Avrasiya Avropa və Asiya hissələrinə ayrılır.
- 3Sahəcə ən böyük ölkələr ardıcıllığı: Rusiya > Kanada > ABŞ > Çin > Braziliya; ən böyük ölkə Rusiyadır.
- 4Əhalisinə görə ən böyük iki ölkə — Hindistan və Çin.
- 5İnkişaf etmiş ölkələr (ABŞ, Yaponiya, Almaniya): yüksək gəlir, postsənaye iqtisadiyyatı; inkişaf etməkdə olan ölkələr: aşağı-orta gəlir, aqrar-sənaye iqtisadiyyatı.
- 6BMT 1945-ci ildə yaradılıb, mənzil-qərargahı Nyu-Yorkdadır; Avropa İttifaqı (Aİ) Avropa ölkələrinin iqtisadi-siyasi inteqrasiya birliyidir.
Məşq
15 asan · 15 orta · 15 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir