Rəqsi hərəkət. Mexaniki rəqslər

Mexaniki rəqslər – cismin tarazlıq vəziyyəti ətrafında müəyyən zaman fasilələrində təkrarlanan hərəkətidir. Təbiətdə və texnikada rəqs hərəkətinə tez-tez rast gəlinir: quşun qanad çalması, yelləncəkdə uşağın yellənməsi, binanın küləkdə titrəməsi buna misaldır. Rəqslər sərbəst (sistem tarazlıqdan çıxarıldıqdan sonra yalnız daxili qüvvələrin təsiri ilə baş verir) və məcburi (xarici dövri qüvvənin təsiri ilə yaranır) növlərə ayrılır. Rəqsin əsas parametrləri: amplituda – tarazlıqdan maksimum uzaqlaşma; period (T) – bir tam rəqs üçün keçən zaman; tezlik (f) – 1 saniyədəki rəqslərin sayı, 1 herts (Hz). Riyazi sarkaç – uzanmayan yüngül ipdən asılmış kütləvi yükdür. Onun periodu $T = 2\pi \sqrt{l/g}$ düsturu ilə ifadə olunur, burada $l$ ipin uzunluğu, $g$ sərbəstdüşmə təcilidir. Maraqlıdır ki, period yalnız $l$-dən asılıdır, yükün kütləsindən asılı deyildir. Yay sarkacında isə period $T = 2\pi \sqrt{m/k}$ olub, $m$ kütlə, $k$ yayın sərtliyidir. Mühit müqaviməti (hava sürtünməsi) səbəbindən real rəqslərin amplitudası zamanla azalır – bu, sönən rəqslərdir.