İnsanın təsnifat sistemində yeri
İnsan — heyvanlar aləminin nümayəndəsi.
İnsan bioloji təsnifat sistemində Heyvanlar aləminə, Xordalılar tipinə, Məməlilər sinfinə, Primatlar dəstəsinə aiddir. Bu təsnifat insanın orqanizm quruluşuna və həyat fəaliyyəti əlamətlərinə əsaslanır. İnsanın heyvanlar aləminə aid olması onun heterotrof qidalanması, hüceyrə quruluşunun heyvan hüceyrəsi tipində olması və fəal hərəkət edə bilməsi ilə izah olunur. Xordalılar tipinə aid olmasının əsas səbəbi bədənində onurğa sütununun (daxili skeletin) olmasıdır. Məməlilər sinfinin nümayəndəsi kimi insan balalarını südlə qidalandırır (döş vəzilərinə malikdir), bədəni tüklə örtülüdür, istiqanlıdır və ağciyərlə tənəffüs edir. Primatlar dəstəsinə məxsusluğu isə beş barmaqlı ətraflara, qabağa baxan gözlərə, yastı dırnaqlara malik olması ilə müəyyən edilir. İnsanı digər məməlilərdən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər bunlardır: düzünə (ikiayaqlı) yeriş, yüksək inkişaf etmiş baş beyin və şüurlu düşüncə qabiliyyəti, nitq (danışıq) və əmək alətləri hazırlayıb istifadə etmə bacarığı. Bioloji təsnifatın düşüncə qabiliyyətinə deyil, orqanizmin obyektiv quruluş əlamətlərinə əsaslandığını unutmamaq lazımdır.
Məsələn: insanın süd vəzilərinə malik olması onu məməlilər sinfinə, onurğa sütununun olması isə xordalılar tipinə aid edir — düşüncə qabiliyyəti bu təsnifatda rol oynamır.
Əsas terminlər
| Təsnifat pilləsi | Qrupun adı | Bu qrupa aid olma meyarı |
|---|---|---|
| Aləm | Heyvanlar | Heterotrof qidalanma, heyvan hüceyrəsi quruluşu, fəal hərəkət |
| Tip | Xordalılar | Onurğa sütununun (daxili skeletin) olması |
| Sinif | Məməlilər | Süd vəziləri, bədənin tüklə örtülü olması, istiqanlılıq, ağciyərlə tənəffüs |
| Dəstə | Primatlar | Beş barmaqlı ətraflar, qabağa baxan gözlər, yastı dırnaqlar |
Cədvəldə insanın aləmdən dəstəyə qədər olan təsnifat pillələri və hər pillə üzrə aid olma meyarları göstərilir.
- 1Addım 1: Məməlilər sinfinin meyarlarını xatırla: Məməlilər balalarını südlə qidalandırır, bədənləri tüklə örtülüdür, istiqanlıdırlar və ağciyərlə tənəffüs edirlər.
- 2Addım 2: İnsan orqanizmində bu meyarları yoxla: İnsanda döş vəziləri (süd vəziləri) var, bədəni tüklə örtülüdür, sabit bədən temperaturuna (istiqanlılıq) malikdir və ağciyərlə tənəffüs edir.
- 3Addım 3: Nəticə çıxar: İnsan Məməlilər sinfinin bütün əsas meyarlarına cavab verdiyi üçün bu sinfə aid edilir. Diqqət: düşüncə qabiliyyəti bu təsnifatda rol oynamır — yalnız orqanizmin obyektiv quruluş əlamətləri nəzərə alınır.
Səhv: İnsanın yüksək şüura malik olması onun ayrıca aləmə aid edilməsi üçün əsasdır. Düzgün: Bioloji təsnifat yalnız orqanizmin quruluş əlamətlərinə əsaslanır — düşüncə qabiliyyəti təsnifat meyarı deyil. İnsan bütün məməli əlamətlərinə malik olduğu üçün Məməlilər sinfinə aiddir.
Yadda saxlamaq üçün: Xordalılar tipinə aid olmaq üçün onurğa sütununun olması kifayətdir. Məməlilər sinfinə aid olmaq üçün süd vəziləri əsas meyardır. Hər təsnifat pilləsi üçün bir və ya iki əsas əlaməti əzbərləmək kifayətdir — hamısını yox.
Qaydalar
- 1İnsan bioloji təsnifatda Heyvanlar aləminə, Xordalılar tipinə, Məməlilər sinfinə, Primatlar dəstəsinə aiddir.
- 2İnsanı digər məməlilərdən fərqləndirən əsas xüsusiyyətlər: düzünə (ikiayaqlı) yeriş, inkişaf etmiş beyin, nitq (danışıq) və əmək alətləri hazırlama bacarığıdır.
- 3İnsanın məməlilərlə ortaq xüsusiyyətləri: bədənin tüklə örtülü olması, balalarını südlə qidalandırma (döş vəziləri), istiqanlılıq, ağciyərlə tənəffüs.
- 4Bioloji təsnifat orqanizmin quruluş və həyat fəaliyyəti əlamətlərinə əsaslanır; düşüncə qabiliyyəti təsnifat meyarı deyil.
- 5Xordalılar tipinə onurğa sütununun olması, Məməlilər sinfinə süd vəzilərinin olması, Primatlar dəstəsinə isə beş barmaqlı ətraflar və qabağa baxan gözlər daxil etmə meyarıdır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir