Mirmehdi Seyidzadə — «Payız mənzərəsi»
Sinifdənxaric oxu; payız təbiəti.
Mirmehdi Seyidzadə (11 noyabr 1907, Aşqabad – 30 avqust 1976, Bakı) Azərbaycan şairi və dramaturqudur; 1936-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü, 1960-cı ildə isə Azərbaycan SSR-in əməkdar incəsənət xadimi fəxri adına layiq görülüb. O, uşaqlar üçün onlarla şeir yazıb və bu şeirlər onilliklər boyu dərsliklərdə yer alıb. «Payız mənzərəsi» onun mənzum (şeir formasında yazılmış) əsəridir və V sinif ədəbiyyat proqramında Fəsil 6 — Sinifdənxaric oxu bölməsində öyrənilir. Şeirin mövzusu payız fəslinin təbiətdə yaratdığı dəyişikliklərdir: ağaclar donunu dəyişir, yarpaqlar qızılı rəngə boyanır, meyvələr yetişir, buludlar səmada üzür, durnalar isti ölkələrə uçur. Şair bu mənzərəni canlandırmaq üçün bədii təsvir vasitələrindən — epitet (məsələn, «qızıl yarpaqlar») və təşbehdən (buludların bir heyvana, almaların işığa bənzədilməsi) — bacarıqla istifadə edir. Bu mövzunu öyrənərkən diqqət yetirməli olduğumuz — müəllifin adı (Mirmehdi Seyidzadə), əsərin janrı (şeir) və mövzusudur (payız təbiəti).
Məsələn, şeirdə «Odlu şəfəq kimi almalar yanır» misrasında almalar «kimi» bağlayıcısı vasitəsilə şəfəqə bənzədilir — bu, təşbehin aydın nümunəsidir.
Əsas terminlər
| Xüsusiyyət | Məlumat |
|---|---|
| Tam adı | Mirmehdi Seyidzadə |
| Doğum tarixi və yeri | 11 noyabr 1907, Aşqabad |
| Vəfat tarixi və yeri | 30 avqust 1976, Bakı |
| Peşəsi | Azərbaycan şairi və dramaturqu |
| Yazıçılar İttifaqına üzvlük | 1936-cı ildən |
| Fəxri adı | Azərbaycan SSR-in əməkdar incəsənət xadimi (1960) |
Cədvəl 1: "Payız mənzərəsi" əsərinin müəllifi haqqında əsas bioqrafik məlumatlar.
- 1Misra: "Odlu şəfəq kimi almalar yanır"
- 2Bənzəyən: Almalar (bənzəyən — «nə oxşadılır?» sualına cavab verən, təsvir olunan əsas əşya)
- 3Bənzədilən: Odlu şəfəq (nəyə oxşadılır? sualına cavab — bənzətmə hədəfi)
- 4Bağlayıcı: "Kimi" sözü təşbeh bağlayıcısıdır; bənzəyənlə bənzədiləni bir-birinə bağlayır.
- 5Nəticə: Şair almaları odlu şəfəqə bənzədərək payız bağının parlaq, rəngarəng mənzərəsini canlandırır.
Səhv: Şagirdlər epitetlə təşbehi qarışdırır. Epitet birbaşa təsvirdir (məsələn, "qızıl yarpaqlar" — heç bir bağlayıcı yoxdur), təşbeh isə "kimi", "sanki" bağlayıcıları ilə oxşatmadır (məsələn, "Odlu şəfəq kimi almalar yanır"). Əgər misrada "kimi" varsa — təşbehdir; yoxdursa və sadəcə sifətlə təsvirdirsə — epitetdir.
Yadda saxla: Mirmehdi Seyidzadənin adını, əsərin adını ("Payız mənzərəsi"), janrını (şeir) və əsərdə istifadə olunan iki əsas bədii təsvir vasitəsini (epitet və təşbeh) imtahanda mütləq xatırlamalısan. Müəllifin 1907-ci ildə Aşqabadda doğulub, 1976-cı ildə Bakıda vəfat etdiyini də unutma.
Qaydalar
- 1«Payız mənzərəsi» əsərinin müəllifi Mirmehdi Seyidzadədir (1907, Aşqabad – 1976, Bakı), Azərbaycan şairi və dramaturqudur.
- 2Əsər şeir (mənzum əsər) janrındadır və V sinif proqramında Fəsil 6 — Sinifdənxaric oxu bölməsində öyrənilir.
- 3Şeirin mövzusu payız fəslinin təbiətdə yaratdığı dəyişikliklərdir: ağaclar, yarpaqlar, meyvələr, buludlar, durnalar.
- 4Şeirdə epitet (məs. «qızıl yarpaqlar») və təşbeh (məs. almaların şəfəqə, buludların ata bənzədilməsi) kimi bədii təsvir vasitələrindən istifadə olunur.
- 5Mirmehdi Seyidzadə 1936-cı ildən Azərbaycan Yazıçılar İttifaqının üzvü olub və uşaq ədəbiyyatının tanınmış nümayəndəsi kimi tanınır.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir