Süleyman Rüstəm — «Azərbaycana gəlsin»
Əsər üzərində iş; vətənə çağırış.
Süleyman Rüstəmin «Azərbaycana gəlsin» şeiri Azərbaycan ədəbiyyatının vətənpərvərlik mövzusunda yazılmış nümunələrindən biridir. Əsər janrına görə şeirdir — burada müəllif oxucuya, qonağa, hər kəsə birbaşa müraciət edərək onları Azərbaycanın təbii gözəlliklərini, dörd fəslini (yaz, yay, payız, qış), zəngin tarixini və ən başlıcası, xalqın mənəvi keyfiyyətlərini — sədaqətini, qardaşlığını, qürurunu görməyə dəvət edir. Şair vurğulayır ki, vətənin əsl sərvəti təkcə təbii sərvətlər deyil, onun insanlarının saf, mərd və qonaqpərvər olmasıdır. Şeirin bədii xüsusiyyətlərindən biri hər bəndin sonunda eyni çağırış ifadəsinin təkrarlanmasıdır ki, bu, ədəbiyyatda təkrir adlanan bədii vasitədir və fikri gücləndirir, şeirə ahəngdarlıq qatır. Bu əsəri V sinif proqramında oxuyarkən Süleyman Rüstəmi Rəsul Rza («Şuşa») və Səməd Vurğunla («Azərbaycan») qarışdırmamaq vacibdir — hər biri fərqli müəllifin fərqli əsəridir. Məsələn (nümunə, ümumi): bir bənd zənginliyi görmək istəyənləri, növbəti bənd isə qardaşlığı görmək istəyənləri Azərbaycana dəvət edir — beləliklə, eyni çağırış fərqli məziyyətlərlə bənd-bənd təkrarlanaraq fikri gücləndirir.
Əsas terminlər
| Müəllif | Əsər | Fərqli cəhət |
|---|---|---|
| Süleyman Rüstəm | «Azərbaycana gəlsin» | Dəvət və çağırış formasında; hər bəndin sonunda təkrir olunur |
| Rəsul Rza | «Şuşa» | Şuşa şəhərinə həsr olunmuş ayrıca əsər |
| Səməd Vurğun | «Azərbaycan» | Azərbaycana həsr olunmuş ayrıca əsər |
Üç müəllifin üç ayrı əsəri; hər biri fərqlidir — qarışdırmaq olmaz.
- 1Birinci bənd (nümunə): Şair zənginliyi görmək istəyənləri, Azərbaycanın təbii sərvətlərini, dörd fəslini — yazı, yayı, payızı, qışı seyr etmək arzusunda olanları Azərbaycana dəvət edir. Bənd «Azərbaycana gəlsin» çağırışı ilə tamamlanır.
- 2İkinci bənd (nümunə): Şair bu dəfə qardaşlığı, sədaqəti, qüruru — yəni xalqın mənəvi keyfiyyətlərini görmək istəyənləri Azərbaycana dəvət edir. Bənd yenə «Azərbaycana gəlsin» çağırışı ilə tamamlanır.
- 3Nəticə: Fərqli məziyyətlər (təbii gözəllik, mənəvi dəyərlər) eyni təkrir olunan çağırışla birləşdirilir. Bu, fikri gücləndirir və şeirə ahəngdarlıq qatır.
Süleyman Rüstəmin «Azərbaycana gəlsin» əsərini Rəsul Rzanın «Şuşa» və ya Səməd Vurğunun «Azərbaycan» əsəri ilə qarışdırmaq olmaz. Hər biri fərqli müəllifin fərqli əsəridir.
Təkriri tanımaq üçün hər bəndin son sətirinə diqqət yetirin: əgər eyni ifadə təkrarlanırsa, bu təkrir vasitəsidir. Bu şeirdə həmin ifadə «Azərbaycana gəlsin»dir.
Qaydalar
- 1«Azərbaycana gəlsin» əsərinin müəllifi Süleyman Rüstəmdir.
- 2Əsər janrına görə ŞEİRDİR (nağıl, dastan və ya hekayə deyil).
- 3Şeirin əsas mövzusu vətənə məhəbbət, Azərbaycanın gözəlliklərinə və mənəvi dəyərlərinə (sədaqət, qardaşlıq, qürur) əsaslanan dəvətdir.
- 4Hər bənd sonunda təkrarlanan «Azərbaycana gəlsin» çağırışı TƏKRİR (bədii təsvir vasitəsi) və müraciət (xitab) formasıdır.
- 5Süleyman Rüstəmi Rəsul Rza («Şuşa» əsərinin müəllifi) və Səməd Vurğunla («Azərbaycan» əsərinin müəllifi) qarışdırmaq olmaz — hər üçü fərqli müəlliflərin Azərbaycana həsr olunmuş fərqli əsərləridir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir