«Əkinçi»dən başlanan yol
Həsən bəy Zərdabi və ilk qəzet.
Həsən bəy Zərdabi Azərbaycanın görkəmli maarifçisi, təbiətşünas alimi və publisisti idi; o, xalqı elmə və biliyə yiyələnməyə səsləyən Azərbaycan milli mətbuatının banisi hesab olunur. 1875-ci ildə Zərdabinin təşəbbüsü və redaktorluğu ilə Bakıda ana dilində ilk Azərbaycan qəzeti olan «Əkinçi» nəşr olunmağa başladı. Qəzet ayda iki dəfə çıxır, kənd təsərrüfatı, elm, təhsil və ictimai məsələlərdən yazaraq xalqı maariflənməyə, savadlanmağa və elmi biliklərə yiyələnməyə çağırırdı. «Əkinçi» cəmi təxminən iki il (1877-ci ilə qədər) nəşr olunsa da, Azərbaycan xalqının mətbuat və maarifçilik tarixində dərin iz qoydu və ondan sonra yaranan bütün Azərbaycan qəzetlərinə yol açdı. Zərdabinin bu addımı sonrakı onilliklərdə yeni qəzet və jurnalların yaranmasına zəmin hazırladı, buna görə o, bu gün də hörmətlə Azərbaycan mətbuatının atası kimi xatırlanır. Zərdabinin əsas məqsədi kəndlilərə və gənclərə elmin faydasını göstərmək, onları geriliyə qarşı mübarizəyə səsləmək idi.
Məsələn: qəzetin adı da «əkinçi» sözündən, yəni torpaqla məşğul olan zəhmətkeş kəndli obrazından götürülmüşdü, çünki Zərdabi əsas oxucu auditoriyası kimi kəndliləri və onların maariflənməsini nəzərdə tuturdu.
Əsas terminlər
| Xüsusiyyət | Məlumat |
|---|---|
| Banisi və redaktoru | Həsən bəy Zərdabi |
| Nəşrə başlama tarixi | 1875-ci il |
| Nəşr yeri | Bakı |
| Dili | Azərbaycan dili (ana dili) |
| Çıxma tezliyi | Ayda iki dəfə |
| Əsas mövzuları | Kənd təsərrüfatı, elm, təhsil, ictimai məsələlər |
| Nəşr müddəti | Təxminən iki il (1875–1877) |
| Hədəf auditoriyası | Kəndlilər, gənclər və savadlanmaq istəyənlər |
Cədvəl «Əkinçi» qəzetinin əsas xüsusiyyətlərini əks etdirir.
- 1Kim?: Həsən bəy Zərdabi — Azərbaycanın görkəmli maarifçisi, təbiətşünas alimi və publisisti.
- 2Nə etdi?: 1875-ci ildə Bakıda ana dilində ilk Azərbaycan qəzeti olan «Əkinçi»ni nəşr etdirməyə başladı.
- 3Nə üçün?: Məqsədi kəndlilərə və gənclərə elmin faydasını göstərmək, onları geriliyə qarşı mübarizəyə səsləmək idi. Qəzetin adı da təsadüfi deyildi — «əkinçi» sözü torpaqla məşğul olan zəhmətkeş kəndli obrazından götürülmüşdü.
- 4Nəticəsi nə oldu?: «Əkinçi» cəmi iki il nəşr olunsa da, Azərbaycan mətbuat tarixində dərin iz qoydu. Ondan sonra yaranan bütün Azərbaycan qəzetlərinə yol açdı. Bu gün Zərdabi hörmətlə Azərbaycan mətbuatının atası kimi xatırlanır.
Səhv: «Əkinçi»nin Azərbaycanın ilk qəzeti olduğunu düşünmək. Düzgün: «Əkinçi» Azərbaycanın ilk qəzeti deyil, ana dilində nəşr olunan ilk Azərbaycan qəzetidir. Ondan əvvəl Azərbaycanda rus dilində qəzetlər mövcud idi.
Yadda saxla: Qəzetin adı «Əkinçi» — yəni torpaqla məşğul olan zəhmətkeş kəndli. Zərdabi qəzetini məhz sadə kəndlilərin də oxuyub anlaması üçün ana dilində və onlara yaxın bir adla çıxarırdı. 1875 rəqəmini isə belə yadda saxla: 19-cu əsrin son rübü — 75.
Qaydalar
- 1Həsən bəy Zərdabi Azərbaycan milli mətbuatının banisidir.
- 2«Əkinçi» qəzeti 1875-ci ildə Bakıda nəşrə başlamışdır.
- 3«Əkinçi» ana dilində nəşr olunan ilk Azərbaycan qəzeti idi.
- 4Qəzet kənd təsərrüfatı, elm və ictimai məsələlərdən yazaraq xalqı maarifləndirirdi.
- 5«Əkinçi» təxminən iki il (1875–1877) nəşr olunsa da, Azərbaycan mətbuat tarixində böyük iz qoydu.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir