hist5-4.11· IV Bölmə: Azərbaycan respublikaları· ~13 dəq

Qarabağda quruculuq

Azad olunmuş torpaqlarda bərpa.

2020-ci il Vətən müharibəsindəki Zəfərdən sonra Azərbaycan otuz ilə yaxın işğal altında qalmış Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarını azad etdi. Bu torpaqlarda demək olar ki, bütün şəhər və kəndlər dağıdılmış, yollar və infrastruktur məhv edilmişdi, ona görə də dövlət azad olunmuş ərazilərdə geniş bərpa və quruculuq işlərinə başladı. Ən çətin və təhlükəli iş minatəmizləmə oldu, çünki bu ərazilər dünyada minalarla ən çox çirklənmiş bölgələrdən biri idi; bu işi ANAMA adlı dövlət qurumu həyata keçirir. Dağıdılmış yerlərin əvəzinə müasir «ağıllı kənd» və «ağıllı şəhər» layihələri həyata keçirilir, yeni yollar, elektrik stansiyaları çəkilir, Füzuli, Zəngilan və Laçında isə beynəlxalq hava limanları inşa olunur. Bütün bu işlərin əsas məqsədi otuz il əvvəl öz yurdundan didərgin düşmüş köçkünləri doğma torpaqlarına qaytarmaqdır — bu proses «Böyük Qayıdış» adlanır.

📌Nümunə

Məsələn: Zəngilanın Ağalı kəndi Azərbaycanın ilk «ağıllı kənd» layihəsi kimi tikilmiş və 2022-ci ildə məhz buradan «Böyük Qayıdış» prosesinə start verilmişdir.

Əsas terminlər

Vətən müharibəsi2020-ci ildə Azərbaycanın Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarını işğaldan azad etdiyi müharibə.
ANAMAAzad olunmuş ərazilərdə minatəmizləmə işlərini həyata keçirən dövlət qurumu.
Ağıllı kəndMüasir texnologiyalarla təchiz edilmiş, dağıdılmış kəndlərin yerində tikilən yeni yaşayış məntəqəsi layihəsi.
Böyük QayıdışOtuz il əvvəl didərgin düşmüş köçkünlərin doğma torpaqlarına qaytarılması prosesi.
Ağalı kəndiZəngilan rayonunda yerləşən, Azərbaycanın ilk «ağıllı kənd» layihəsi kimi tikilmiş və 2022-ci ildə «Böyük Qayıdış» prosesinə start verilən kənd.
Şərqi Zəngəzur2020-ci il Vətən müharibəsindən sonra Qarabağla birlikdə işğaldan azad edilmiş ərazi.
Azad olunmuş torpaqlarda inşa edilən beynəlxalq hava limanları
Hava limanıYerləşdiyi rayonİstifadəyə verildiyi il
Füzuli Beynəlxalq Hava LimanıFüzuli2021
Zəngilan Beynəlxalq Hava LimanıZəngilan2022
Laçın Beynəlxalq Hava LimanıLaçın2025

Cədvəldə azad olunmuş ərazilərdə inşa edilən üç beynəlxalq hava limanı və onların istifadəyə verildiyi illər göstərilir.

Ağalı kəndindən «Böyük Qayıdış»a gedən yol
  1. 1Addım 1: Zəfər: 2020-ci il Vətən müharibəsində Azərbaycan Qarabağ və Şərqi Zəngəzuru işğaldan azad etdi.
  2. 2Addım 2: Minatəmizləmə: ANAMA azad olunmuş torpaqları minalardan təmizlədi — bu, bərpanın ən çətin və təhlükəli mərhələsi idi.
  3. 3Addım 3: Quruculuq: Zəngilanın Ağalı kəndi Azərbaycanın ilk «ağıllı kənd» layihəsi kimi müasir şəkildə tikildi.
  4. 4Addım 4: Böyük Qayıdış: 2022-ci ildə məhz Ağalı kəndindən başlayaraq didərgin düşmüş köçkünlər doğma torpaqlarına qayıtmağa başladılar.
🚫Tez-tez səhv

Tarixləri qarışdırmayın: Füzuli hava limanı 2021-ci ildə, Zəngilan hava limanı 2022-ci ildə, Laçın hava limanı isə 2025-ci ildə istifadəyə verilmişdir. Hava limanının adı ilə yerləşdiyi rayon eynidir — bu da yadda saxlamağa kömək edir.

💡Qeyd

«Böyük Qayıdış» və «ağıllı kənd» anlayışlarını əlaqələndirərək yadda saxlayın: əvvəlcə torpaqlar azad edildi (2020), sonra minatəmizləmə aparıldı, ardınca müasir kəndlər tikildi, nəhayət 2022-ci ildə Ağalı kəndindən başlayaraq köçkünlər geri qayıtdı. Bu ardıcıllığı «Zəfər → Təmizləmə → Quruculuq → Qayıdış» kimi yadda saxlayın.

Qaydalar

  1. 12020-ci il Vətən müharibəsindəki Zəfərdən sonra azad olunmuş Qarabağ və Şərqi Zəngəzur torpaqlarında geniş bərpa və quruculuq işləri başlamışdır.
  2. 2Azad olunmuş ərazilərdə minatəmizləmə (ANAMA tərəfindən) bərpanın ən çətin və vacib mərhələlərindən biridir.
  3. 3Zəngilanın Ağalı kəndi Azərbaycanın ilk «ağıllı kənd» layihəsi kimi tikilmişdir.
  4. 4Azad olunmuş torpaqlarda Füzuli (2021), Zəngilan (2022) və Laçında (2025) beynəlxalq hava limanları inşa edilmişdir.
  5. 5Köçkünlərin öz doğma torpaqlarına qaytarılması prosesi «Böyük Qayıdış» adlanır və 2022-ci ildə Ağalı kəndindən başlamışdır.

Məşq

10 asan · 10 orta · 10 çətin

Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir