Hüseyn Arif — «Qız qalası»
Sinifdənxaric oxu; Qız qalası və tarix.
Hüseyn Arif (Hüseyn Camal oğlu Hüseynzadə, 1924–1992) Azərbaycan şairidir; Qazax qəzasının Yenigün kəndində doğulub, 1949-cu ildən Yazıçılar Birliyinin üzvü olub və 1989-cu ildə Xalq şairi fəxri adına layiq görülüb. Onun «Qız qalası» şeiri V sinif ədəbiyyat proqramında Fəsil 6 — «Sinifdənxaric oxu» bölməsində öyrənilir və Bakının İçərişəhərində yerləşən, hündürlüyü təqribən 28 metrə çatan qədim Qız qalası abidəsinə həsr olunub. Bu abidə ölkəmizin ən tanınmış tarixi rəmzlərindən biridir, onunla bağlı əsrlər boyu yaşayan bir əfsanə də mövcuddur, qala isə 2000-ci ildə UNESCO-nun Dünya İrsi siyahısına daxil edilib. DİQQƏT: Hüseyn Arifin bu şeirini Cəfər Cabbarlının eyniadlı, lakin fərqli janrda (əfsanəvi poema, 1922–1923) yazdığı əsəri, habelə Əfrasiyab Bədəlbəylinin «Qız qalası» baleti (1940) ilə qarışdırmaq olmaz — hər üçü eyni tarixi abidədən bəhs etsə də, ayrı-ayrı müəlliflərin fərqli janrlarda yaratdığı əsərlərdir. Hüseyn Arif şeirində bu daş abidəni sadəcə qədim tikili kimi deyil, xalqın tarixi yaddaşının və milli qürurunun rəmzi kimi canlandırır.
Məsələn, bir şagird şeirin məzmununu belə ümumiləşdirə bilər: şair Bakının qədim Qız qalasına baxaraq onu xalqın tarixi keçmişinin və milli qürurunun daş rəmzi kimi təsvir edir.
Əsas terminlər
| Müəllif | Janr | Yazıldığı il | Fərqləndirici xüsusiyyət |
|---|---|---|---|
| Hüseyn Arif | Şeir | XX əsr | V sinif proqramında Sinifdənxaric oxu bölməsində öyrənilir |
| Cəfər Cabbarlı | Əfsanəvi poema | 1922–1923 | Eyni abidədən bəhs edən poemadır, şeirlə qarışdırılmamalıdır |
| Əfrasiyab Bədəlbəyli | Balet | 1940 | Eyni abidəyə həsr olunmuş baletdir, səhnə əsəridir |
Hər üç əsər Bakının Qız qalası abidəsinə həsr olunsa da, müəllifləri, janrları və yazıldığı dövr fərqlidir. İmtahanda yalnız Hüseyn Arifin şeiri tələb olunur.
- 1Müşahidə: Şair Bakının qədim Qız qalasına baxır.
- 2Təsvir: Qalanı sadəcə daş tikili kimi yox, canlı bir rəmz kimi görür.
- 3Ümumiləşdirmə: Şair Qız qalasını xalqın tarixi keçmişinin, yaddaşının və milli qürurunun daş rəmzi kimi təsvir edir.
SƏHV: Hüseyn Arifin «Qız qalası» şeirini Cəfər Cabbarlının eyniadlı poeması və ya Əfrasiyab Bədəlbəylinin baleti ilə qarışdırma. Üçü də eyni abidədən bəhs etsə də, müəllifləri və janrları tamamilə fərqlidir. İmtahanda sənə yalnız Hüseyn Arifin şeiri barədə sual veriləcək.
YADDA SAXLA: Hüseyn Arif 1989-cu ildə Xalq şairi adını alıb. Şeirdə Qız qalası təkcə 28 metrlik daş abidə deyil — xalqın tarixi yaddaşının və milli qürurunun rəmzidir. Qala 2000-ci ildə UNESCO-nun Dünya İrsi siyahısına daxil edilib.
Qaydalar
- 1«Qız qalası» şeirinin müəllifi Hüseyn Arifdir (1924–1992), Azərbaycan şairi.
- 2Əsər şeir janrındadır və V sinif proqramında Fəsil 6 — «Sinifdənxaric oxu» bölməsində keçilir.
- 3Şeirin mövzusu Bakının İçərişəhərində yerləşən Qız qalası — qədim tarixi abidə və onunla bağlı əfsanədir.
- 4Hüseyn Arifin «Qız qalası» şeirini Cəfər Cabbarlının eyniadlı əfsanəvi poeması (1922–1923) və Əfrasiyab Bədəlbəylinin «Qız qalası» baleti (1940) ilə qarışdırmaq olmaz — hər üçü fərqli müəlliflərin fərqli janrlarda yazdığı əsərlərdir.
- 5Şeirin ideyası tarixi abidəyə hörmət, xalqın keçmişinə bağlılıq və milli qürur hissidir.
Məşq
10 asan · 10 orta · 10 çətin
Hər testdə təsadüfi 10 sual seçilir